mgr inż. Andrzej Edward Banaś

Po ukończeniu technicznej szkoły średniej i zdaniu egzaminu maturalnego w 1955 roku rozpoczął studia na Politechnice Śląskiej w Gliwicach, na Wydziale Budownictwa, na kierunku mostowym. W 1962 roku uzyskał tytuł magistra inżyniera.
W 1978 roku ukończył studia podyplomowe na Wydziale Mechaniczno-Technologicznym Politechniki Śląskiej, na kierunku „Maszyny robocze ciężkie”. Ponadto uczestniczył w specjalistycznych kursach oraz zdał państwowy egzamin dla audytorów energetycznych, uzyskując uprawnienia do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynków.

Karierę zawodową rozpoczął w 1962 roku w Centralnym Biurze Konstrukcji Maszynowych (CBKM) w Bytomiu, podejmując pracę jako stażysta w Dziale Żurawi Portowych. Od początku swojej działalności zawodowej zajmował się pracami konstruktorskimi, ze szczególnym uwzględnieniem obliczeń statycznych ustrojów nośnych dźwignic. Systematycznie zdobywane doświadczenie zawodowe pozwoliło mu awansować na kolejne stanowiska oraz podejmować coraz bardziej odpowiedzialne zadania projektowo-konstrukcyjne.
Równolegle z pracą zawodową podnosił swoje kwalifikacje, kończąc studia podyplomowe. Po ich ukończeniu został powołany na stanowisko kierownika Pracowni Suwnic Bramowych.
Przekształcenie Centralnego Biura Konstrukcji Maszynowych w Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Dźwignic i Urządzeń Transportowych „DETRANS” w Bytomiu stworzyło możliwość realizacji jednego z najważniejszych przedsięwzięć w jego działalności zawodowej. Powierzono mu kierowanie zespołem projektowo-konstrukcyjnym, którego zadaniem było opracowanie od podstaw dokumentacji technicznej nowoczesnego typoszeregu suwnic bramowych o zróżnicowanym przeznaczeniu. Pracami tymi kierował 12-osobowy zespół pod jego bezpośrednim nadzorem.
Realizacja tego wymagającego projektu obejmowała kompleksowy proces badawczo-konstrukcyjny, w tym:

• analizę potrzeb przemysłu w zakresie wprowadzenia na rynek nowoczesnych suwnic bramowych,
• analizę rozwoju konstrukcji suwnic stosowanych przez producentów krajowych i zagranicznych,
• ustalenie, podczas Rad Technicznych, ostatecznych rozwiązań konstrukcyjnych projektowanych urządzeń,
• opracowanie pełnej dokumentacji technicznej pierwszej suwnicy,
• wykonanie prototypu przez potencjalnego producenta,
• przeprowadzenie badań prototypu we współpracy z Urzędem Dozoru Technicznego,
• wprowadzenie niezbędnych poprawek i uzupełnień do dokumentacji technicznej,
• opracowanie dokumentacji technicznej całego typoszeregu suwnic,
• przygotowanie instrukcji przekazania dokumentacji technicznej do produkcji przemysłowej.

W pracach Rad Technicznych dotyczących opracowywanego typoszeregu suwnic bramowych uczestniczyli jako konsultanci i doradcy wybitni specjaliści z dziedziny konstrukcji maszyn: prof. Roman Sobolski z Politechniki Wrocławskiej oraz prof. Aleksy Piątkiewicz z Politechniki Łódzkiej. Obaj naukowcy bardzo wysoko oceniali przyjęte rozwiązania konstrukcyjne, a także poziom zaawansowania i prawidłowość realizacji poszczególnych etapów projektu.
Opracowana konstrukcja suwnic bramowych stanowiła nowoczesne rozwiązanie techniczne, zastępujące wcześniej stosowane konstrukcje kratownicowe. Zastosowano w niej spawany, blachownicowy dźwigar nośny o przekroju trapezowym oraz pionowe podpory o konstrukcji sztywnej w kształcie litery „V” i podpory wahliwe, których gałęzie wykonano jako konstrukcje skrzynkowe. Wysokość podpór wynosiła około 8 m, natomiast wysokość dźwigara około 2,5 m.
Po górnym pasie dźwigara przemieszczała się wciągarka wyposażona w mechanizm podnoszenia czterolinowego chwytaka lub haka, umieszczona po jednej stronie dźwigara, natomiast po stronie przeciwnej znajdowała się podwieszona kabina sterownicza operatora. Suwnica poruszała się wzdłuż składowiska, opierając się na czterech zestawach jezdnych rozmieszczonych w narożach konstrukcji. Zasilanie urządzenia w energię elektryczną realizowano za pomocą kabla nawijanego na bęben.
Podstawowe parametry techniczne opracowanego typoszeregu obejmowały:

• udźwigi: Q = 3,2 t; 5,0 t; 8,0 t; 12,5 t,
• rozpiętości między podporami: L = 25 m; 32 m; 40 m,
• jednostronne lub obustronne wysięgnice dźwigara: 0,5 × L m.

Opracowana dokumentacja stała się podstawą produkcji około 40 suwnic bramowych wykonanych w latach 1970‑1980 przez Fabrykę Maszyn i Urządzeń „Famak” w Kluczborku. Urządzenia te zostały zainstalowane między innymi na składowiskach węgla w polskich elektrociepłowniach, gdzie wieloletnia eksploatacja potwierdziła prawidłowość przyjętych założeń projektowych oraz zastosowanych rozwiązań konstrukcyjnych.
Poza opracowaniem podstawowego typoszeregu suwnic bramowych kierował również zespołami przygotowującymi dokumentacje techniczne wielu suwnic „typo-pochodnych”, dostosowanych do specyficznych wymagań użytkowników.
Był kierownikiem projektów badawczo-rozwojowych w zakresie dźwignic, w szczególności suwnic bramowych o dużych rozpiętościach, a opracowane pod jego kierownictwem rozwiązania zostały wdrożone do szerokiej praktyki przemysłowej.
W ramach współpracy z firmą „Simptest” w Katowicach przygotował kilkanaście opracowań dotyczących oceny innowacyjności maszyn i urządzeń importowanych do kraju.
Po osiągnięciu wieku emerytalnego przez pięć lat kontynuował działalność zawodową w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Dźwignic i Urządzeń Transportowych „DETRANS” w Bytomiu, pracując na stanowisku specjalisty ds. marketingu. Następnie kontynuował pracę w tym samym obszarze w Bytomskich Zakładach Urządzeń Technicznych „BZUT”.

Do Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich (SIMP) wstąpił 1 stycznia 1966 roku. Od początku swojej działalności w Stowarzyszeniu wyróżniał się dużym zaangażowaniem, aktywnością społeczną oraz inicjatywą organizacyjną, pełniąc istotną rolę w życiu środowiska inżynierskiego.
Szczególnie znaczący był jego wkład w opracowanie wydawnictw dokumentujących historię i dorobek Koła Seniorów Oddziału SIMP w Katowicach. Przy tworzeniu „Kroniki 40-lecia Koła Seniorów Oddziału SIMP Katowice w latach 1970‑2010” pełnił wiodącą rolę, wykonując dokumentację fotograficzną, przygotowując opisy oraz realizując prace reprograficzne. Równie aktywnie uczestniczył w opracowaniu kolejnego wydawnictwa – „Kroniki 50-lecia Koła Seniorów Oddziału SIMP”, wykazując się dużym zaangażowaniem i dbałością o zachowanie historii organizacji oraz jej członków.
Aktywnie uczestniczył również w organizacji corocznych „Uroczystych Dni Seniora”. Jego działalność obejmowała nie tylko przygotowanie i realizację przedsięwzięć organizacyjnych, ale także przygotowywanie oraz wygłaszanie referatów poświęconych tematyce historycznej, technicznej i społecznej, szczególnie interesującej środowisko seniorów. Wygłosił łącznie siedem referatów, wśród których znalazły się między innymi:

• „Pionierskie (1929‑1938) konstrukcje stalowe wdrożone przez inż. Władysława Stefana Bryłę” – poświęcony wybitnym osiągnięciom polskiej myśli technicznej, w tym pierwszemu na świecie zrealizowanemu mostowi spawanemu,
• „Inżynier Rudolf Modrzejewski (Ralph Modjeski w USA)” – przedstawiający sylwetkę światowej sławy konstruktora i budowniczego mostów stalowych w Stanach Zjednoczonych, syna wybitnej polskiej artystki Heleny Modrzejewskiej,
• „Porucznik Jan Kowalewski – szef wybitnego zespołu kryptologów II Rzeczypospolitej i jego zasługi w złamaniu szyfrów Armii Czerwonej w krytycznej fazie Bitwy Warszawskiej” – ukazujący znaczenie polskich osiągnięć kryptologicznych dla losów kraju.

Decyzją Zarządu Głównego SIMP otrzymał tytuł Rzeczoznawcy w zakresie:
1) konstrukcje stalowe w przemyśle,
2) maszyny i urządzenia dźwigowe. 

Po osiągnięciu wieku emerytalnego nadal aktywnie działał w strukturach SIMP. W czasie pięcioletniej pracy w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Dźwignic i Urządzeń Transportowych „DETRANS” w Bytomiu, na stanowisku specjalisty ds. marketingu, był dwukrotnie wybierany na funkcję Prezesa Zakładowego Koła SIMP. Następnie, podczas pracy w Bytomskich Zakładach Urządzeń Technicznych „BZUT”, również w obszarze marketingu, przyczynił się do reaktywowania działalności Zakładowego Koła SIMP, a następnie został wybrany jego Przewodniczącym.
Obecnie jest członkiem Koła Terenowego Katowickiego Oddziału SIMP oraz aktywnym członkiem Klubu Seniorów SIMP, gdzie przez dwie kadencje pełnił funkcję sekretarza Koła/Klubu. Swoją wieloletnią działalnością przyczynił się do integracji środowiska inżynierskiego, popularyzacji wiedzy technicznej oraz zachowania pamięci o dorobku polskich inżynierów i twórców techniki.

• Brązowa Honorowa Odznaka SIMP
• Srebrna Honorowa Odznaka SIMP
• Złota Honorowa Odznaka SIMP
• Odznaka "Zasłużony Senior SIMP”
• Srebrna Odznaka Honorowa NOT
• Złota Odznaka Honorowa NOTY
• Odznaka im. Henryka Mierzejewskiego