Janusz Ernest Tymowski

prof. inż. mech. i dr h. c. PW Janusz Ernest Tymowski

Członek Honorowy SIMP

Najważniejsza funkcja w SIMP
Zastępca Przewodniczącego Zarządu Głównego
Zawód
Mechanik
Data i miejsce urodzenia
1 września 1902 r., Lublin
Data i miejsce śmierci
23 maja 1992 r., Warszawa

Porucznik czasu wojny, polski inżynier mechanik, w latach 1940‑1943 szef przemysłu wojennego AK, uczestnik powstania warszawskiego, od 1955 profesor Politechniki Warszawskiej. Organizator przemysłu maszynowego, wychowawca kadr technicznych, współtwórca trzech oddziałów SIMP, prezes honorowy NOT.

Edukacja i przygotowanie zawodowe

Od 1912 r. uczęszczał do ośmioklasowej szkoły filologicznej „Szkoła Lubelska” w Lublinie. Jako najstarszy z czworga rodzeństwa pomagał matce, udzielając korepetycji. W szkole należał do tajnej organizacji harcerskiej, a od 1916 r. do tzw. Kadr Szkolnych, przybudówki Polskiej Organizacji Wojskowej. W 1918 r. brał udział w rozbrajaniu żołnierzy austriackich. Maturę zdał w 1920 r. Uczestniczył w wojnie z bolszewikami w 7. Pułku Ułanów. W grudniu 1920 r. wstąpił na Politechnikę Warszawską (PW), której Wydział Mechaniczny ukończył w maju 1926 r., będąc w tym czasie przewodniczącym Koła Mechaników Studentów PW. Po uzyskaniu dyplomu, dla zapoznania się z produkcją seryjną, dzięki poparciu Min. Spraw Wojskowych, uzyskał praktykę w Zakładach Hotschkisse`a w Levallois Perret we Francji. Pracował tam od września 1926 r. do marca 1927 r. jako przyuczony frezer.

Działalność zawodowa i naukowa

Po powrocie do kraju rozpoczął w maju 1927 r. pracę w Fabryce Broni w Radomiu jako starszy konstruktor, a następnie asystent na Wydziale Obróbki Mechanicznej. W kwietniu 1930 r. przeszedł do Fabryki Karabinów w Warszawie na stanowisko kierownika Wydziału Obróbki Mechanicznej - w tym czasie uruchomiono produkcję ckm Browning wz. 30 i maszyn do pisania na licencji francuskiej Contin. W czerwcu 1932 r. powrócił do Fabryki Broni w Radomiu na stanowisko szefa inspekcji technicznej, gdzie pracował do stycznia 1936 r., uczestnicząc w uruchomieniu produkcji kbks, rewolwerów Nagan i rowerów. W Radomiu był wiceprezesem Oddziału SIMP, delegatem Towarzystwa Wiedzy Wojskowej ds. szkolnictwa zawodowego zbrojeniowego w Radomiu. Z tytułu pracy zawodowej wyjeżdżał do zakładów przemysłu zbrojeniowego w: Czechosłowacji, Belgii, Francji, Szwecji. Od lutego 1936 r. do listopada 1937 r. był dyrektorem technicznym Wytwórni Amunicji w Rembertowie. W grudniu 1937 r. przeszedł do budujących się Zakładów Południowych w Nisku (Stalowej Woli) na stanowisko szefa produkcji, a następnie wicedyrektora zakładu mechanicznego, gdzie uczestniczył w uruchomieniu produkcji haubic 100 nim, armat 105 mm oraz luf i zamków do dział ppanc. 37 mm. 

Po wybuchu wojny osiedlił się w Lublinie i pracował w Fabryce Maszyn Rolniczych „Plon” od października 1939 r. do sierpnia 1943 r. jako inż. warsztatowy. W 1940 r. wstąpił do ZWZ-AK, działał w grupach przygotowujących przejęcie po wojnie zakładów przemysłu wojennego. W sierpniu 1943 r. przeniósł się do Warszawy, gdzie w konspiracji pełnił obowiązki szefa Biura Wojskowego Przemysłu w strukturze AK. Występował pod pseud. „Ernest”, „Jaworski”. W okresie bezpośrednio poprzedzającym Powstanie Warszawskie był jednym z zastępców szefa Oddz. Produkcji Konspiracyjnej Sztabu KG AK inż. Gokielego – „Ryszard”. AK prowadziła jako jedyna konspiracyjna organizacja w Europie, podziemną produkcję broni i sprzętu wojskowego i to w skali półprzemysłowej. W czasie Powstania Warszawskiego kierował produkcją środków walki w rejonie Śródmieścia Południe. Jako oficer czasu wojny przeszedł przez obozy jenieckie Stalag Lamsdorf i Oflag IID Grossborn. Ewakuowany z obozem w styczniu 1945 r. przebył pieszo ok. 700 km szlak do Sandbostel. Wyzwolony przez wojska brytyjskie organizował, w ramach całości szkolnictwa tworzonego przez dyr. Pasierbińskiego, szkolnictwo zawodowe dla wysiedlonych Polaków. W grudniu 1945 r. powrócił do kraju.

W latach 1946 r. objął stanowisko naczelnego dyrektora Wytwórni Wagonów i Mostów w Chorzowie, która uczestniczyła w tym czasie w budowie Mostu Śląsko-Dąbrowskiego w Warszawie. W Chorzowie utworzył szkołę zawodową, zorganizował Oddział Górnośląski SIMP, wykładał w Państwowym Technikum dla Pracujących w Bytomiu. Od listopada 1947 r. do maja 1948 r. kierował Dyrekcją Ciężkiego Przemysłu w Centralnym Zarządzie Przemysłu Metalowego w Bytomiu. Od maja 1948 r. do czerwca 1949 r. był dyrektorem inwestycji w Centralnym Zarządzie Przemysłu Metalowego w Warszawie. W tym czasie specjalną troską otaczał organizowane biura projektowe, a szczególnie Biuro Projektowania Zakładów Przemysłu Metalowego i Elektrotechnicznego „Prozamet” z siedzibą w Gliwicach, którego pierwszym dyrektorem był inż. R. Juszkiewicz, przedwojenny generalny projektant Zakładów Południowych w Stalowej Woli. Od czerwcu 1949 r. był radcą Ministra Przemysłu Ciężkiego, a od stycznia 1950 r. dyrektorem technicznym organizującego się przemysłu maszyn budowlanych. W okresie tym prowadził komisję maszyn i urządzeń rolniczych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego. We wrześniu 1951 r. przeszedł na stanowisko dyrektora technicznego Zakładów Mechanicznych „Ursus” i równolegle objął Katedrę Technologii Budowy Maszyn na PW. W 1955 r. otrzymał nominację na prof. nzw., a w 1964 r. na prof. zw. W 1955 r. złożył rezygnację z pracy w ZM „Ursus”, protestując przeciwko poleceniu uruchomienia w „Ursusie” produkcji licencyjnej ciągnika „Białoruś”. Po krótkim okresie pracy w Instytucie Organizacji Przemysłu Maszynowego, poświęcił się pracy dydaktycznej na PW i pracy społecznej.

Prowadził wykłady, seminaria i prace projektowe. Był autorem skryptów dla studentów, a także dwóch podręczników akademickich: „Automatyzacja procesów technologicznych w przemyśle maszynowym” (I wyd. - 1966, II wyd. - 1974, tłum. węgierskie 1969) i „Technologia budowy maszyn” (I wyd. - 1970, II wyd. - 1972). Promował 11 doktoratów, napisał kilkadziesiąt recenzji prac doktorskich. W 1964 r. prowadził wykłady w WSNS przy KC PZPR. Był prorektorem PW w latach 1960‑1963, członkiem Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej, sekretarzem Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego (1960‑1963), pełnomocnikiem Ministra Nauki ds. Politechniki Telewizyjnej (1966‑1972), przewodniczącym Polskiego Komitetu ds. Wymiany Praktyk Studenckich (1960‑1970). Od 1970 r. wchodził w skład Komitetu ds. Kształcenia Inżynierów - Międzynarodowej Federacji Stowarzyszeń Technicznych. Był rzeczoznawcą UNESCO ds. zorganizowania Wydz. Techn. na Uniwersytecie w stolicy Brazylii (1965) i członkiem zespołu doradców dla org. szkolnictwa zawodowego w Algierii (1979). W 1972 r. przeszedł na emeryturę. 

W 1958 r. wydal książkę pt. „Obliczanie zapotrzebowania na kadry techniczne w przemyśle”. W 1959 r. na zlecenie Komisji Planowania dokonał obliczenia zapotrzebowania na kadrę inżynierską w latach 1961‑1975. Prowadził działalność publicystyczną, opublikował m.in. w ramach Społecznego Ośrodka Badań i Studiów Zamku SIMP w Rydzynie pracę pt. „Zarobki pracowników technicznych w wybranych krajach wysokorozwiniętych” a także kilkadziesiąt artykułów i wydał książki: „Inżynier – Gospodarka-Społeczeństwo” (W. 1975) oraz „Organizacja szkolnictwa wyższego w Polsce” (W. I - 1975, II - 1980). Dzielił się olbrzymią wiedzą i doświadczeniem przemysłowym, pisząc artykuły i wygłaszając odczyty, m.in. w Polskim Towarzystwie Historii Techniki. W swoich wystąpieniach często podkreślał, że: „działalność inżynierska polegająca na tworzeniu nowych konstrukcji i technologii to również twórczość techniczna i nie jest ona działalnością drugorzędną w stosunku do twórczości w kulturze”. Do końca życia przewodniczył Radzie Programowej SBTP. Od sierpnia 1947 r. był członkiem PPR, a następnie PZPR. 

Działalność w SIMP

W 1935 r. był jednym z delegatów SIMP na I Zjazd Delegatów Naczelnej Organizacji Inżynierskiej. W 1957 r. po burzliwym III Zjeździe Techników, został wybrany na przewodniczącego Rady Głównej NOT i funkcję tę pełnił do 1966 r. Był współorganizatorem i wiceprezesem Oddziału SIMP w Radomiu, który powstał 11 kwietnia 1935 r. oraz prezesem Oddziału Katowickiego SIMP w latach 1946‑1950 i Oddziału Warszawskiego SIMP w latach 1951‑1959, a także wiceprzewodniczącym Zarządu Głównego w latach 1955‑1957). Był delegatem SIMP do Rady Głównej NOT w latach 1961‑1969. Następnie prowadził do 1984 r. Komitet N-T ds. Doskonalenia Kadr. Organizował i prowadził do 1983 r. 0limpiadę Wiedzy Technicznej. Poza NOT był czynnym w Tow. Naukowym Organizacji i Kierownictwa, gdzie w latach 1967‑1974 był przewodniczącym Rady Naukowej oraz w Tow. Wiedzy Technicznej, w którym w latach 1973‑1983 był wiceprezesem ZG.

Odznaczenia i wyróżnienia

Dwudziestolecie międzywojenne: 

  • Srebrny Krzyż Zasługi

Za działalność konspiracyjną:

  • Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami
  • Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami
  • Krzyż Walecznych

Po 1945 r.:

  • Srebrny Krzyż Zasługi
  • Złoty Krzyż Zasługi (1953)
  • Krzyż Oficerski OOP (1956)
  • Sztandary Pracy - II kl. (1961), I kl. (1966)
  • Krzyż Komandorski z Gwiazdą OOP (1985)
  • Medal Komisji Edukacji Narodowej (1967)
  • Członek Honorowy SIMP (1969)
  • „Zasłużony dla Politechniki Warszawskiej” (1978)
  • Godność Honorowy Prezes NOT (1983)
  • dr hon. causa Politechniki Warszawskiej (1990)

Życie prywatne i rodzina

  • Ojciec: Józef Ernest
  • Matka: Jadwiga Truchlińska
  • Żona: Maria Osuchowska
  • Dzieci: Jerzy (1929) - inż., Maria (1933) - architekt, Ewa (1940) - psycholog, Jan (1942) - architekt, Jarosław (1948) - informatyk i Zofia (1950) - filolog

Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim (kw. 41-I-19)

Przypisy i bibliografia

Kowalewski M.: Wstęp do książki J. Tymowskiego -„Inżynier-Gospodarka-Społeczeństwo" W. 1975; Działalność Komit. Naukowo-Technicznych i Kom. NOT w latach 1945‑82, W. 1988; Salmonowicz S.: Ludwik Muzyczka 1900‑77 - polityk i żołnierz, W. 1992; Zbichorski Z.: Pamięci prof. J. Tymowskiego „Prz. Organizacji", 1992 nr 7; Skoczyński Z.: Wspomnienie o prof. J. Tymowskim, „Informator SIMP", 1992, nr 9-10; Arch. Pol. Warsz., Teczka osobowa, sygn.. 3169; Inf. syna Jarosława.

Opracowanie:
Jan Legat, Zbigniew Skoczyński, Tom 6 SBTP, str. 158
Z dodatkowymi informacjami Kazimierza Łasiewickiego - Członka Honorowego SIMP

Zgłoś błąd / uzupełnienie w biogramie