prof. inż. Józef Pilarczyk
Członek Honorowy SIMP
- Najważniejsza funkcja w SIMP
- Członek SIMP
- Zawód
- Metalurg
- Data i miejsce urodzenia
- 21 marca 1909 r., Hermanice
- Data i miejsce śmierci
- 5 września 1978 r., Katowice
Polski inżynier metalurg, profesor Politechniki Śląskiej, specjalista w dziedzinie spawalnictwa.
Edukacja i przygotowanie zawodowe
W 1928 r. ukończył gimnazjum matematyczno-przyrodnicze w Cieszynie, a następnie rozpoczął studia na Wydziale Hutniczym Akademii Górniczej w Krakowie. W 1932 r. uzyskał absolutorium i przystąpił do pracy jako praktykant w hucie „Pokój”. W 1933 r. obronił pracę dyplomową, zdał końcowy egzamin i uzyskał dyplom inż. metalurga. W 1954 r. otrzymał tytuł docenta, w 1963 r. został profesorem nadzwyczajnym, a w 1972 r. - profesorem zwyczajnym.
Działalność zawodowa i naukowa
W 1934 r. został przeniesiony do huty „Baildon”, gdzie zorganizował dział produkcji elektrod do spawania i kierował nim do 1939 r.
Po wybuchu wojny został ewakuowany do Stalowej Woli. Po powrocie mieszkał w rodzinnej wsi do czasu, kiedy władze niemieckie skierowały go do firmy „Ostofen” w Bytomiu, gdzie od listopada 1940 r. do marca 1942 r. pracował jako kreślarz. Następnie - jako Polak - został wysiedlony ze Śląska, przeniósł się więc do Krakowa, gdzie pracował jako urzędnik w biurze sprzedaży firmy „Oberhűtten”, a potem w firmie „Troset”.
Po wyzwoleniu Krakowa został skierowany przez polskie władze do Katowic, gdzie pracował początkowo w hucie „Baildon”, a od kwietnia 1945 r. przystąpił do organizowania Instytutu Spawalnictwa w skromnych, tymczasowych pomieszczeniach. Działalność instytutu polegała początkowo na wykonywaniu ekspertyz i prowadzeniu kursów dla spawaczy. Opracował dla nich podręcznik: „Kurs spawania elektrycznego w pytaniach i odpowiedziach”, który ukazał się po raz pierwszy drukiem w październiku 1945 roku w nakładzie 3000 egz., a potem był kilkanaście razy wznawiany, osiągając ponad dwieście tysięcy egzemplarzy.
W 1947 r. udało się pozyskać teren w Gliwicach, jednak stare, poniemieckie budynki można było tylko częściowo zaadoptować. Resztę trzeba było wyburzyć i przygotować teren pod nową budowę. Własny gmach ukończono w 1950 r. W 1951 r. szkolenie spawaczy zostało przekazane Urzędowi Szkolnictwa Zawodowego, a Instytut stał się wyłącznie placówką naukową.
W 1947 r. równolegle podjął wykłady ze spawalnictwa na Wydziale Mechanicznym Politechniki Śląskiej, a w 1951 r., z jego inicjatywy utworzona została Katedra Spawalnictwa. Został jej Kierownikiem i otrzymał nominację na stanowisko profesora. W Instytucie był zastępcą Dyrektora ds. naukowych i do 1967 r. Dyrektorem. Jego prace z zakresu podstaw nowoczesnego spawania, metalurgii spawania oraz doboru topników i elektrod przyniosły mu w 1952 r. nagrodę państwową III stopnia.
W ciągu 26 lat swej działalności dydaktycznej na Politechnice wykształcił 650 inżynierów i promował kilkunastu doktorów nauk technicznych. W latach 1968‑1969 był prorektorem, a w latach 1969‑1971 - kierownikiem podyplomowego studium spawalnictwa. Pomimo obciążenia pracami naukowymi i dydaktycznymi, kontynuował współpracę z przemysłem, m.in. był jednym z inicjatorów utworzenia Opolskich Zakładów Urządzeń Spawalniczych.
Był autorem około 20 specjalistycznych artykułów z zakresu spawalnictwa, referatów na konferencje naukowe i skryptów oraz współautorem kilku obszerniejszych prac, m.in. „Poradnika Spawalniczego”. Także po przejściu na emeryturę (jesienią 1974 r.) prowadził nadal działalność naukową, m.in. był autorem pracy: „Spawanie i napawanie elektryczne metali” (Katowice, 1979 ss. 350), wydanej przez Wydawnictwo Śląsk w Katowicach. Opracowanie książki poprzedziło wydanie skryptu o tym samym tytule. Książka wydana została w 1979 roku, po bezimiennym dokończeniu przez syna Jana w kilka miesięcy po śmierci Autora. Drugie wydanie książki ze zmianami wprowadzonymi zgodnie z wymaganiami czasu i stanem techniki, ale z zachowaniem w możliwie największym stopniu ducha Autora przygotował profesor Jan Pilarczyk 20 lat później, w 1996 roku. Wydawca zamieścił w książce następującą opinię: „Profesor Józef Pilarczyk – wielce szanowany organizator, naukowiec, dydaktyk i człowiek, którego nazwisko na trwale jest związane z historią polskiego spawalnictwa”.
Od 1956 r. był członkiem zarządu Międzynarodowego Instytutu Spawalnictwa, zrzeszającego instytuty z 30 krajów świata. Był też przewodniczącym komitetu organizacyjnego XXI Międzynarodowego Zjazdu Spawalników, który odbył się w lipcu 1968 r. w Warszawie. Ponadto był członkiem Rady Nauki i Techniki przy Komitecie Nauki i Techniki, kilku komisji i komitetów PAN, fachowych zespołów zajmujących się problemami spawalnictwa w przemyśle górniczym i hutniczym oraz Rady Naukowo-Programowej Ośrodka Postępu Technicznego w Katowicach. Wchodził również w skład Komisji Badań Naukowych KW PZPR w Katowicach.
Działalność w SIMP
Członek SIMP organizacyjnie związany z Oddziałem SIMP w Gliwicach.
Osiągnięcia
- Zorganizował i rozwinął polskie spawalnictwo
- Stworzył podstawy kształcenia spawaczy w Polsce
- Utworzył Katedrę Spawalnictwa na Politechnice Śląskiej
- Wykształcił nowe pokolenia inżynierów i naukowców
- Prowadził pionierskie badania naukowe w dziedzinie spawalnictwa
- Wspierał rozwój przemysłu spawalniczego
- Autor licznych publikacji naukowych i podręczników
- Reprezentował polską naukę na arenie międzynarodowej
Odznaczenia i wyróżnienia
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1967)
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1962)
- Złoty Krzyż Zasługi
- Medal im. inż. Stanisława Olszewskiego (pośmiertnie, 1987)
Życie prywatne i rodzina
- Ojciec: Paweł
- Matka: Maria z Ostróżków
- Żona: Bronisława Rakus
- Dzieci: Jerzy, Jan (ur. 1940), Anna
Pochowany na Cmentarzu Ewangelickim w Ustroniu.
Przypisy i bibliografia
Ludzie 35-lecia, Katow. 1979 s. 227-231 (fot.); „Prace Instytutu Spawalnictwa”, 1978 nr 3 s. 3 (wspomnienie pośmiertne); „Przegląd Spawalnictwa” 1978 nr II s. 19 (wspomnienie pośmiertne); Pol. Śląska, Dział Kadr, akta pers.
Repozytorium biogramów SIMP