prof. inż. Ludwik Uzarowicz
Członek Honorowy SIMP
- Najważniejsza funkcja w SIMP
- Przewodniczący Zarządu Głównego SIMP
- Zawód
- Mechanik
- Specjalność
- Mechanika i budowa maszyn
- Data i miejsce urodzenia
- 18 lipca 1886 r., Sadłowo k. Rypina
- Data i miejsce śmierci
- 10 maja 1975 r., Warszawa
prezes SIMP w latach 1946‑1948
inżynier mechanik i elektryk, profesor zwyczajny Politechniki Warszawskiej. Należał do grona najważniejszych organizatorów polskiego szkolnictwa technicznego i powojennego środowiska mechaników. Łączył doświadczenie przemysłowe, dydaktyczne i organizacyjne. Pierwszy powojenny prezes Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich.
Edukacja i przygotowanie zawodowe
Naukę rozpoczął w szkole miejskiej w Rypinie, a następnie kształcił się w tamtejszym trzyletnim seminarium nauczycielskim. Po uzyskaniu kwalifikacji przez trzy lata pracował jako nauczyciel. W styczniu 1908 r. rozpoczął naukę w Szkole Mechaniczno-Technicznej H. Wawelberga i S. Rotwanda w Warszawie, którą ukończył w lutym 1912 r. W czasie studiów odbywał praktyki wakacyjne w renomowanych przedsiębiorstwach przemysłowych, m.in. w Towarzystwie Akcyjnym J. John w Łodzi (1910). Po ukończeniu szkoły wyjechał do Belgii, gdzie przez krótki czas pracował jako robotnik w fabryce lokomotyw i maszyn w Charleroi. Następnie przeniósł się do Paryża i podjął studia w École Supérieure d'Électricité, które ukończył w 1913 r., uzyskując dyplom inżyniera elektryka.
Działalność zawodowa i naukowa
Po powrocie do Warszawy we wrześniu 1913 r. rozpoczął pracę w fabryce metalowej „Bracia Geisler, Okolski i Patschke”, gdzie kierował przebudową odlewni. Po wybuchu I wojny światowej z własnej inicjatywy wyjechał do Piotrogrodu. Początkowo był zatrudniony jako giser-stalownik w Zakładach Putiłowskich, a od lutego 1915 r. pracował w fabryce silników „L. Nobel”, najpierw jako starszy majster, następnie jako kierownik odlewni. Po rewolucji lutowej w 1917 r. przeniósł się do Rostowa nad Donem, obejmując stanowiska kierownika odlewni i szefa biura technicznego w fabryce maszyn rolniczych i samochodów „Aksaj”.
W Rostowie zastała go mobilizacja Polaków do IV Dywizji Strzelców Polskich dowodzonej przez gen. Lucjana Żeligowskiego. Do wojska wstąpił 15 grudnia 1918 r. w stopniu kaprala. Pełnił służbę jako operator polowej stacji radiotelegraficznej systemu Telefunken. Po przejściu szlaku bojowego przez Besarabię i Bukowinę dywizja latem 1919 r. dotarła do Galicji Wschodniej. Po jej rozwiązaniu, w grudniu 1919 r., objął stanowisko naczelnika Wydziału Maszynowego Instytutu Wojskowo-Technicznego Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie, które zajmował do sierpnia 1921 r.
Równocześnie związał się na całe życie zawodowe z Państwową Szkołą Budowy Maszyn i Elektrotechniki im. H. Wawelberga i S. Rotwanda. Od 1 lipca 1919 r. kierował jej warsztatami, pełniąc tę funkcję do wybuchu II wojny światowej. Z jego inicjatywy w latach 1930‑1934 wzniesiono przy ul. Boboli w Warszawie nowoczesny budynek warsztatowy, wyposażony w najnowsze obrabiarki. Pod jego kierunkiem wykonywano tam również unikatowe maszyny, niedostępne w krajowej produkcji. Dochody z ich sprzedaży przeznaczano na dalszą rozbudowę zaplecza technicznego, dzięki czemu warsztaty należały do najlepiej wyposażonych w kraju. Prowadził także wykłady z obrabiarek do metali, technologii metali oraz projektowania i badań obrabiarek. Równolegle wykładał w warszawskich średnich szkołach technicznych - kolejowej, lotniczo-samochodowej i budowlanej - oraz w Towarzystwie Kursów Technicznych (1923‑1939).
W okresie okupacji niemieckiej pozostał związany ze szkołą Wawelberga, funkcjonującą jako szkoła średnia. Kierował warsztatami i laboratorium miernictwa oraz prowadził zajęcia z obrabiarek i obróbki metali. Ze względu na trudną sytuację materialną podejmował także dodatkowe prace, m.in. w sklepie z wyrobami metalowymi oraz jako administrator domu.
Po upadku powstania warszawskiego przebywał w Podkowie Leśnej. Do Warszawy powrócił bezpośrednio po zakończeniu działań wojennych i aktywnie uczestniczył w odbudowie szkoły Wawelberga. W grudniu 1945 r. został mianowany rektorem Szkoły Inżynierskiej im. H. Wawelberga i S. Rotwanda, a w 1948 r. objął również funkcję rektora Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej, utworzonej przez SIMP na bazie tej placówki. W latach 1946‑1947 doprowadził do przekazania uczelni nowego gmachu przy ul. Narbutta 84. Obu szkołami kierował do końca roku akademickiego 1950/1951, kiedy zostały włączone do Politechniki Warszawskiej, czemu bezskutecznie się sprzeciwiał. W 1947 r. otrzymał nominację na profesora nadzwyczajnego eksploatacji obrabiarek, a dwa lata później - profesora zwyczajnego.
W latach 1951‑1960 kierował Katedrą i Zakładem Eksploatacji Obrabiarek Politechniki Warszawskiej. Prowadzono tam badania nad metodyką oraz kinetyką obrabiarek, a pod jego nadzorem działał również Centralny Warsztat Mechaniczny, w którym odbywały się zajęcia praktyczne dla studentów pierwszego roku wydziałów mechanicznych. Na emeryturę przeszedł w 1960 r.
Działalność w SIMP
W okresie dwudziestolecia międzywojennego skoncentrował swoją działalność społeczną na pracy w Stowarzyszeniu Inżynierów Mechaników Polskich. W latach 1936‑1939 corocznie wybierany był członkiem Zarządu SIMP. Od 1937 r. pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Oświatowej SIMP, w ramach której uczestniczył w opracowaniu zasad kształcenia i dokształcania uczniów, rzemieślników i instruktorów, przygotowaniu ramowych programów szkolenia pracowników przemysłu metalowego oraz ustaleniu zasad wydawania podręczników i czasopism technicznych. Był głównym referentem na konferencji SIMP poświęconej zasadom szkolenia i dokształcania pracowników przemysłu metalowego, zorganizowanej 27 stycznia 1938 r. Na wniosek Komisji Oświatowej władze SIMP wznowiły w maju 1938 r. wydawanie czasopisma „Mechanik”, a jego powołano w skład komitetu redakcyjnego.
Po II wojnie światowej uczestniczył w odbudowie i reorganizacji SIMP. Na pierwszym powojennym Walnym Zjeździe Delegatów SIMP 22 marca 1946 r. został wybrany przewodniczącym Zarządu Głównego. W 1947 r. powierzono mu ponownie funkcję przewodniczącego ZG, a w latach 1948‑1949 pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego ZG. Przyczynił się do przekształcenia SIMP w organizację skupiającą zarówno inżynierów, jak i techników. Działał również jako rzeczoznawca SIMP oraz uczestniczył w pracach licznych komisji i komitetów Naczelnej Organizacji Technicznej (NOT). Przewodniczył Komisji Remontowej NOT, powołanej w listopadzie 1952 r. i działającej na rzecz usprawnienia gospodarki konserwacyjno-remontowej oraz podniesienia roli służb remontowych. W 1959 r. objął przewodnictwo Komitetu Gospodarki Środkami Trwałymi NOT, popularyzując zagadnienia racjonalnej eksploatacji maszyn i urządzeń.
Ogłaszał liczne artykuły naukowo-techniczne na łamach „Mechanika”, „Przeglądu Mechanicznego” i „Przeglądu Technicznego”, dotyczące organizacji warsztatów, metodyki zajęć warsztatowych, kształcenia i dokształcania kadr technicznych oraz gospodarki remontowej. Był współautorem i współredaktorem podręczników i poradników technicznych, m.in. „Mechanik. Podręcznik do obliczania i konstruowania dla inżynierów, techników i słuchaczy szkół technicznych” (t. I–II, 1927‑1932), „Mechanik. Poradnik techniczny” (Warszawa 1958) oraz wielokrotnie wznawianego „Poradnika warsztatowca mechanika” (wyd. 6, Warszawa 1971). Jest także autorem opracowań: „Technologia metali” t. III (Warszawa 1950, 1958), „Technologia obróbki bezwiórowej. Odlewnictwo” (Warszawa 1962) oraz „Zagadnienia zużycia i podnoszenia trwałości maszyn” (Warszawa 1965).
Osiągnięcia
- Współtworzenie systemu kształcenia technicznego w SIMP (1937‑1938).
- Rozwój szkolnictwa i wydawnictw technicznych SIMP (1938).
- Aktywność organizacyjna w SIMP (1936‑1939).
- Kierowanie SIMP po II wojnie światowej (1946‑1949).
- Rozszerzenie roli SIMP na środowisko techników.
- Współtworzenie i rozwój polskiego środowiska technicznego w ramach SIMP i NOT.
- Działalność publikacyjna i dydaktyczna.
Odznaczenia i wyróżnienia
- Złoty Krzyż Zasługi (1935)
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1948)
- Order Sztandaru Pracy I klasy (1949)
- Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955)
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1958)
- Medal Komisji Edukacji Narodowej (1969)
Upamiętnienie i dziedzictwo
Ludwik Uzarowicz pozostaje jedną z ważnych postaci w historii polskiej edukacji technicznej i środowiska inżynierskiego. Jego dorobek jest przypominany w opracowaniach biograficznych poświęconych profesorom Politechniki Warszawskiej oraz w materiałach dokumentujących dzieje SIMP i szkoły Wawelberga.
Jego dziedzictwo obejmuje zarówno wkład w organizację kształcenia technicznego, jak i współtworzenie powojennych struktur życia stowarzyszeniowego inżynierów mechaników.
Życie prywatne i rodzina
- Ojciec: Aleksander
- Matka: Marianna ze Strzeleckich
- Żona: Cecylia Alicja ze Steckiewiczów
- Dzieci: Andrzej (ur. 1922), Wojciech (ur.1923) i Ludwik (ur. 1930)
Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 130-1-26).
Przypisy i bibliografia
Bibliografia zawartości czasopism, 1975, nr 56922; Jankowerny W., Jasińska M.: Bibliografia publikacji pracowników PW 1915‑1965, W. 1972, oraz 1944‑1974, W. 1978; Słownik Polskich Towarzystw Naukowych, Ossolineum 1978, t. I; Dziesięć lat PW w Polsce Ludowej 1945‑1955, W. 1956; Księga inżynierów mechaników polskich, W. 1935; Księga SLMP. Pół wieku działalności mechaników polskich w przemyśle. W. 1963; 50 lat wydziałów mechanicznych PW 1915‑1965, W. 1968; 150 lat wyższego szkolnictwa technicznego w Warszawie 1826‑1976, W. 1979; Szmigielska T. U.: Szkoła Wawelberga i Rotwanda/ wydanie z okazji Zjazdu Wawelberczyków IX 1980/, W. 1980; „Prz. Mechaniczny”, 1975, nr 13/14 fot./; AAN MWRiOP, sygn. 6438. Relacja syna, doc. Andrzeja Uzarowicza z 1979 r.
Repozytorium biogramów SIMP