prof. nadzw. mgr inż. Marian Hieronim Wakalski

Naukę rozpoczął w Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego w Czortkowie. W latach 1912‑1914 należał do Męskiej Drużyny Skautowej. W czasie I wojny światowej był członkiem Polskiego Korpusu Posiłkowego II Brygady Legionów, a następnie został wcielony do armii austro-węgierskiej i skierowany na front włoski. W 1918 r. zdał maturę w II Gimnazjum w Tarnopolu, po czym rozpoczął studia na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Lwowskiej, które ukończył w 1923 r. W 1924 r., dzięki staraniom Wydziału Mechanicznego Politechniki Lwowskiej, został zatrudniony jako robotnik w paryskiej fabryce obrabiarek H. Ernault Machines-Outils de Précision. Pracował tam do 1926 r., zdobywając doświadczenie w nowoczesnym przemyśle maszynowym. W ostatnim roku pobytu we Francji pełnił funkcję inżyniera kontraktowego w Polskiej Misji Zakupów w Paryżu, uczestnicząc w odbiorze uzbrojenia produkowanego dla Polski przez firmę Hotchkiss. W okresie pracy w Starachowickich Zakładach Górniczych odbył również zagraniczne praktyki zawodowe: w 1929 r. w zakładach Škody w Czechosłowacji, na przełomie 1932/1933 r. w zakładach Schneider we Francji oraz w 1936 r. w zakładach Bofors w Szwecji. Praktyki te były połączone z odbiorem broni i dokumentacji technicznej.

Pracę zawodową rozpoczął w 1923 r. w Fabryce Maszyn Rolniczych w Czortkowie, a w 1924 r. podjął pracę w Warsztatach PKP w Stanisławowie.

Po powrocie z Francji, w latach 1926‑1937 pracował w Starachowickich Zakładach Górniczych, gdzie kolejno zajmował stanowiska: asystenta, kierownika kontroli technicznej, kierownika wydziału armatniego, kierownika produkcji broni oraz szefa działu broni. Brał czynny udział w organizacji polskiej produkcji zbrojeniowej, uczestnicząc w jej rozwoju - od remontów luf i dział, poprzez wdrażanie produkcji haubic 100 mm według licencji czeskiej, armat dalekonośnych 105 mm według licencji francuskiej oraz dział przeciwlotniczych 40 mm według licencji szwedzkiej, aż do produkcji armat przeciwlotniczych 75 mm według dokumentacji własnego biura konstrukcyjnego. Do jego najbliższych współpracowników należeli: inż. Feliks Zawieja, dr inż. Władysław Wrażej oraz inż. Julian Denk.

W 1937 r. objął stanowisko szefa inspekcji technicznej w Fabryce Lilpop, Rau i Loewenstein w Warszawie, a rok później analogiczne stanowisko w Fabryce Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki w Pruszkowie. Latem 1939 r. został dyrektorem technicznym Fabryki Obrabiarek Zieleniewski L. i Fitzner-Gamper w Sanoku. Po wybuchu II wojny światowej otrzymał polecenie ewakuacji zakładu do Równego, którego nie udało się zrealizować. Pod koniec 1939 r. przebywał we Lwowie, a w 1940 r. powrócił do Warszawy, gdzie kierował Biurem Fabrykacji Wagonów w Fabryce Lilpop, Rau i Loewenstein. W 1944 r. przeniósł się do Fabryki Zapałek w Błoniu, a po zakończeniu wojny został jej dyrektorem handlowym.

W maju 1946 r. objął stanowisko dyrektora naczelnego Państwowych Zakładów Inżynierii w Ursusie. W okresie jego kierownictwa uruchomiono produkcję ciągników Ursus C-45. Jesienią 1947 r. został dyrektorem naczelnym Zjednoczenia Przemysłu Motoryzacyjnego, uczestnicząc w organizacji i rozwoju polskiego przemysłu motoryzacyjnego. W latach 1949‑1952 pełnił funkcję dyrektora naukowo-technicznego Głównego Instytutu Mechaniki, natomiast w latach 1952‑1953 był generalnym projektantem w Biurze Projektów i Studiów Budownictwa Specjalnego oraz rzeczoznawcą Głównej Komisji Oceny Projektów Inwestycyjnych Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego.

Od początku lat pięćdziesiątych związał się z Politechniką Warszawską. Od 1951 r. prowadził wykłady i ćwiczenia z technologii budowy urządzeń mechanicznych. W 1952 r. został zastępcą profesora i kierownikiem Katedry Technologii Budowy Urządzeń Mechanicznych, a od 1953 r. kierował Katedrą Urządzeń Mechanicznych na Wydziale Sprzętu Mechanicznego. W lutym 1955 r. mianowano go profesorem nadzwyczajnym. W latach 1956‑1958 pełnił funkcję dziekana Wydziału Sprzętu Mechanicznego. W 1961 r. przeszedł na nowo utworzony Wydział Mechaniki, Energetyki i Lotnictwa, gdzie kierował zakładem, a od 1965 r. Katedrą Technologii Mechanicznej, Ogólnej i Lotniczej. Wykładał również w Wojskowej Akademii Technicznej. Na emeryturę przeszedł w 1969 r.

W trakcie pracy dydaktycznej utrzymywał ścisłe związki z przemysłem jako członek rad naukowych Instytutu Mechaniki Precyzyjnej, Instytutu Organizacji Przemysłu Maszynowego oraz Centralnego Instytutu Dokumentacji Naukowo-Technicznej. Był również członkiem Sekcji Technologii Komitetu Budowy Maszyn PAN.

Napisał liczne skrypty poświęcone głównie produkcji uzbrojenia oraz publikował artykuły w czasopismach krajowych i francuskich. W latach 1978‑1979 na łamach tygodnika „Budujemy Samochody” opublikował wspomnienia dotyczące okresu przedwojennego.

Do Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich (SIMP) wstąpił w 1927 r., a rok później był współtwórcą Koła SIMP w Starachowicach. Podczas V Zjazdu SIMP w 1931 r. wystąpił jako jeden z referentów.
W Zarządzie Głównym SIMP pełnił kolejno funkcje: członka (1946), prezesa (1948‑1950) oraz wiceprezesa (1950‑1951). W tym okresie aktywnie uczestniczył w organizacji systemu dokształcania kadr technicznych, współpracując m.in. z jedną z wieczorowych szkół inżynierskich.
Był redaktorem naczelnym czasopism „Mechanik”, „Przegląd Mechaniczny”, „Przegląd Spawalniczy” i „Technika Lotnicza”, a także redaktorem „Przeglądu Organizacji”. W 1958 r. uzyskał tytuł dyplomowanego rzeczoznawcy SIMP. Kierował reaktywowaną w 1959 r. Sekcją Uzbrojeniową SIMP, która działała przez około dwa lata. W 1976 r. otrzymał godność członka honorowego SIMP.

• Współtwórca i organizator rozwoju polskiego przemysłu zbrojeniowego w okresie międzywojennym
• Uczestnik wdrażania produkcji nowoczeskiego uzbrojenia na podstawie licencji czeskich, francuskich i szwedzkich oraz krajowych opracowań konstrukcyjnych
• Organizator powojennej produkcji ciągników Ursus C-45
• Współtwórca organizacji polskiego przemysłu motoryzacyjnego po II wojnie światowej
• Wieloletni nauczyciel akademicki, kierownik katedr i dziekan Politechniki Warszawskiej
• Autor licznych skryptów i publikacji z zakresu technologii mechanicznej i produkcji uzbrojenia
• Redaktor naczelny czołowych polskich czasopism technicznych
• Prezes Zarządu Głównego SIMP oraz organizator kształcenia i doskonalenia kadr technicznych

• Srebrny Krzyż Zasługi (1932)
• Złoty Krzyż Zasługi (1947)
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1954)
• Medal X-lecia PRL (1955)
• Złota Odznaka Honorowa NOT
• Złota Honorowa Odznak SIMP
• Złota Odznaka TNOiK
• Odznaki „Zasłużony dla Politechniki Warszawskiej”, „Zasłużony dla Ruchu Spółdzielczego”, „Zasłużony dla Starachowic” oraz „Zasłużony dla Fabryki Samochodów Ciężarowych”
• Godność Członka Honorowego SIMP

• Ojciec: Jan
• Matka: Maria z Rawgiewiczów
• Żona: Teodozja Kedzel
• Syn: Andrzej (ur. 1930)

Pochowany na Cmentarzu na Solipsach, w Warszawie-Ursusie przy ul. Ryżowej.