prof. mgr inż. Roman Sobolski

Po ukończeniu Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczego im. Henryka Sienkiewicza w Częstochowie rozpoczął studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Lwowskiej; dyplom inżyniera mechanika otrzymał w listopadzie 1938 r. Już przed uzyskaniem dyplomu, w 1937 r. rozpoczął pracę naukową jako młodszy asystent Katedry Budowy Maszyn Dźwigowych i Urządzeń Transportowych, kierowanej przez prof. Stanisława Łukasiewicza i kontynuował ją do 1944 r., kolejno jako starszy asystent (1938‑1941) i adiunkt (1942‑1944). Praktykę warsztatową odbył w Pierwszej Fabryce Lokomotyw w Chrzanowie i Zakładach Przemysłowych W. Ciszewski w Częstochowie. W 1944 r. znalazł się w Częstochowie, gdzie wykładał na Wydziale Mechaniczno-Elektrycznym w ramach tajnych Kursów Akademickich prowadzonych przez profesorów Politechniki Warszawskiej.

W lutym 1945 r. na polecenie Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów objął obowiązki kierownika technicznego, a od października 1945 r. do lutego 1946 r. dyrektora technicznego fabryki ELEWATOR w Katowicach, którą odbudowano ze zniszczeń wojennych. Pod jego kierownictwem powstały konstrukcje stalowe mostów i przejazdów na trasie Mysłowice-Katowice. W lutym 1946 r. został skierowany do organizacji tworzonego od podstaw Centralnego Biura Konstrukcji Maszynowych w Bytomiu (CBKM). Zajmował w nim kierownicze stanowiska: kierownika działu urządzeń dźwigowych (1946‑1954), dyrektora (1955) i głównego konstruktora (1955‑1960). Zaprojektował tu szeroką gamę urządzeń: elektrowciągi, podnośniki lokomotywowe i wagonowe, wózki suwnic pomostowych, suwnice, obrotnice, wywrotnice wagonowe, żurawie przem. i portowe, a także szereg oryginalnych konstrukcji podzespołów: hamulce, sprzęgła, reduktory dźwigowe, zwalniaki hamulcowe elektrotechniczne. Za konstrukcyjne, fabrykacyjne i przemysłowe opracowanie dźwigów portowych otrzymał w 1949 r., wspólnie z inż. T. Kossowskim Nagrodę Państwową II stopnia.
Do największych jego osiągnięć należała zaprojektowana w latach 1956‑1960 seria żurawi portowych do przeładunków masowych i drobnicowych. Poziomowi światowemu dorównywały zwłaszcza żurawie drobnicowe lekkie, budowane w nowatorskich wówczas układach wypadowych jednoczłonowych. Nowatorskim osiągnięciem Sobolskiego było wprowadzenie do krajowej praktyki projektowania spawanych ustrojów blachownicowych, co pozwoliło obniżyć ich masę o ok. 30%. W latach 1954‑1955 zaprojektował koparki wieloczerpakowe łańcuchowe na podwoziu szynowym dla kopalni piasku podsadzkowego na Pustyni Błędowskiej. Po odejściu w 1960 r. do pracy dydaktycznej, już jako doradca naukowy CBKM, współdziałał w opracowaniu maszyn składowiskowych: ładowarek wielonaczyniowych i zwałowarek.
W latach 1959‑1961 współpracował jako konsultant z Centralnym Ośrodkiem Badawczo-Projektowym POLTEGOR. Po powstaniu w 1974 r. Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Dźwignic i Urządzeń Transportowych DETRANS S. był przewodniczącym jego Rady Naukowo-Technicznej; od 1972 r. był członkiem Rady Naukowo-Technicznej Kombinatu Urządzeń Mechanicznych BUMAR-ŁABĘDY w Gliwicach.
W 1945 r. rozpoczął wykłady z urządzeń dźwigowych w Śląskich Zakładach Naukowych w Katowicach, a następnie do końca września 1947 r. na Wydziale Mechanicznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach, gdzie jako adiunkt prowadził wykłady na ten sam temat; wraz z prof. Stanisławem Łukasiewiczem współorganizował Katedrę Dźwignic i Urządzeń Transportowych, a po przejściu Łukasiewicza na Politechnikę Gdańską, przez niespełna miesiąc (marzec 1946) pełnił obowiązki kierownika katedry.
Od 1 lutego 1948 r. został zastępcą prof. i kierownikiem Katedry Maszyn Dźwigowych i Urządzeń Transportowych na Wydz. Mechaniczno-Elektrotechnicznym Politechniki Wrocławskiej; kierował nią do momentu powstania Instytutu Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn, którego S. był organizatorem i pierwszym dyryktorem (1963‑1975). Kierował jednocześnie Zakładem Dźwignic i Przenośników w tym Instytucie. W 1950 r. nadano mu tytuł kontraktowego prof. nadzw., w 1952 r. prof. nadzw., a w 1964 r. prof. zw. nauk techn. Katedra współpracowała z przemysłem, projektując wiele unikatowych urządzeń, np. projekt mechanizacji odlewni Fabryki Obrabiarek w Porębie wraz z konstr. wszystkich urządzeń przewidzianych w linii technologicznej, współpracowano z CBKM-Bytom - badając konstr. projektowane w tym ośrodku.
Był promotorem 19 prac doktorskich, przy czym 12 autorów tych prac uzyskało tyt. prof., m.in.: Henryk Hawryluk, Stanisław Stryczka, Kazimierz Pieczonka, Tadeusz Żur. Był delegatem Rady Wydz. Mechanicznego do Senatu Politechniki Wrocławskiej w latach 1956‑1958, 1960‑1962, 1964‑1965. Po przejściu na emeryturę w 1981 r. w dalszym ciągu prowadził działalność naukową i dydaktyczną.
W latach 1975‑1981 był członkiem Komitetu Budowy Maszyn PAN, a w latach 1975‑1986 członkiem Komitetu Nagród Państwowych.
Był autorem i współautorem licznych publikacji, największą popularność zdobyły podręczniki, których był współautorem: „Maszyny podstawowe górnictwa odkrywkowego” (Wyd. Śl. 1967), „Dźwignice” (W. 1969, 1970, 1977, 1978), „Maszyny i prace pomocnicze w górnictwie odkrywkowym” (Wyd. Śl. 1975) - dwie pierwsze zostały nagrodzone przez ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki. Przez wiele lat był członkiem Rady Programowej „Przeglądu Mechanicznego”, w którym opublikował większość artykułów.

Był aktywnym działaczem SIMP; w latach 1961‑1972 przewodniczył Zarządowi Oddziału Wojewódzkiego SIMP we Wrocławiu, w tym samym czasie pełnił funkcję członka Zarządu Głównego SIMP. Jako przewodniczący Oddziały Wojewódzkiego SIMP doprowadził do podwojenia liczby członków (z 1205 do 2420), wprowadził nowe formy pracy stowarzyszeniowej, np. zebrania branżowe poszczególnych służb: gł. konstruktorów, gł. mechaników, narzędziowców. Od 1984 r. do śmierci pełnił funkcję przewodniczącego Komisji ds. Rzeczoznawstwa przy Zarządzie Głównym SIMP; w oddziale wrocławskim SIMP od 1972 r. był przewodniczącym Sądu Koleżeńskiego. W Radzie Wojewódzkiej NOT we Wrocławiu działał jako jej członek w latach 1961‑1968, a od 1968 r. przewodniczył Komisji Nagród.

• Współtwórca i organizator polskiej szkoły naukowej w zakresie budowy maszyn dźwigowych i urządzeń transportowych
• Wieloletni pracownik naukowo-dydaktyczny Politechniki Lwowskiej, a następnie jednej z czołowych polskich uczelni technicznych, kształcący kolejne pokolenia inżynierów
• Autor licznych prac naukowych i publikacji z zakresu budowy maszyn, transportu bliskiego oraz urządzeń dźwigowych
• Pionier badań i rozwoju konstrukcji maszyn dźwigowych oraz urządzeń transportowych w Polsce
• Aktywny uczestnik tajnego nauczania podczas II wojny światowej - wykładowca na tajnych Kursach Akademickich prowadzonych przez profesorów Politechniki Warszawskiej
• Organizator działalności naukowej i dydaktycznej oraz wychowawca licznych kadr inżynierskich i naukowych
• Łączył działalność naukową z praktyką przemysłową, wykorzystując doświadczenie zdobyte w zakładach mechanicznych do rozwoju nowoczesnych rozwiązań konstrukcyjnych

• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1972)
• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1985)
• Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974)
• Medal 40-lecia Polski Ludowej (1985)
• Medal Komisji Edukacji Narodowej (1976)
• Tytuł „Zasłużony Nauczyciel PRL” (1981)
• Złota Odznaka „Zasłużony Pracownik Morza” (1960)
• Srebrna (1960) i Złota (1963) Odznaka Honorowa Naczelnej Organizacji Technicznej 
• Honorowa Złota Odznaka Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich (1969)
• Medal im. prof. Henryka Mierzejewskiego (1975)
• Medal im. Bolesława Rumińskiego (1986)
• Godność członka honorowego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich (1987)
• Medal „Za wybitne zasługi dla rozwoju Politechniki Wrocławskiej”

• Ojciec: Józef
• Matka: Konstancja z Przysieckich
• Żona: Zofia Wójcik 
• Dzieci: Bogusław, Przemysław, Małgorzata

Pochowany na Cmentarzu Świętej Rodziny we Wrocławiu.