inż. Ryszard Gdulewski

W 1914 r. warsztaty pruszkowskie wraz z pracownikami ewakuowano do Kremieńczuka n. Dnieprem, gdzie Gdulewski rozpoczął naukę w szkole powszechnej. Po wkroczeniu Niemców do miasta wiosną 1918 r., Polacy uzyskali zgodę na powrót do Warszawy. Ojciec wznowił pracę w Pruszkowie, a Gdulewski rozpoczął naukę w kolejowej szkole technicznej przy ul. Chmielnej w Warszawie, której oddział mechaniczny ukończył w 1924 r., uzyskując dyplom technika.
Dyplom inżyniera mechanika w zakresie obróbki mechanicznej metali nadała mu 14 listopada 1950 r. Państwowa Komisja Weryfikacyjno-Egzaminacyjna przy Politechnice Warszawskiej.              

Pracę zawodową rozpoczął w lipcu 1924 r. jako praktykant tokarski w Państwowej Fabryce Karabinów, skąd przeniósł się (koniec 1924 r.) do działu obróbki mech. w Państwowej Fabryce Sprawdzianów (PFS). Tu związał się z ruchem komunistycznym; najpierw działał w Stowarzyszeniu Wolnomyślicieli, a następnie jako członek w Komunistycznej Partii Polski, został sekretarzem komórki partyjnej w fabryce. Służbę wojskową odbył w Szkole Podchorążych Rezerwy Saperów w Modlinie, którą ukończył (1926 r.) w stopniu sierżanta podchorążego. Powróciwszy do pracy w PFS został konstruktorem nowych sprawdzianów, ale wkrótce (lipiec 1927 r.) przeniósł się na stanowisko starszego konstruktora narzędzi i urządzeń technologicznych w Wytwórni Amunicji Nr 1 w Forcie Bema. Po 2 latach został asystentem  kierownika, a w 1936 r. kierownikiem działu zapalników oraz działu obróbki granatów dla granatnika piechoty 46 mm i pozostał nim do 6.IX.1939 r.

We wrześniu 1939 r. opuścił Warszawę, ale po kilku dniach powrócił do miasta. W październiku 1940 r. uzyskał pracę w narzędziowni dawnej Fabryki Karabinów w charakterze technologa w dziale uchwytów, przyrządów i matryc kuziennych. Wkrótce rozpoczął działalność konspiracyjną, jesienią 1941 r. nawiązał kontakt z „Biuletynowcami” przyjmując pseud. „Ryszard”; szkolił grupy w zakresie materiałów wybuchowych, został komendantem wojskowym na Woli. Po powstaniu PPR (1942 r.) „Biuletynowcy” weszli w skład tej partii, a Gdulewskiego mianowano komendantem Gwardii Ludowej (GL) dzielnicy Wola. Jesienią 1942 r. mianowano go dowódcą Centralnego Laboratorium Uzbrojenia GL (od 1944 r. AL.), pod nowym pseud. „Krzysztof” i w stopniu kapitana. Laboratorium rozpoczęło działalność na początku 1943 r. Po uzyskaniu zapalników do przedwojennych granatów, zamontowano je do granatów z przerobionych lamp karbidowych. Wytwarzano też mniejsze granaty ze złączek rur wodociągowych. Gdulewski z wiązek granatów skonstruował 4 bomby walizkowe, które wykorzystano 17 stycznia 1943 r. w akcjach kinowych. W warsztacie przy ul. Ogrodowej 62 robiono butelki samozapalające, bomby termitowe, miny z chloranu potasu z cukrem, te ostatnie wykorzystywano do niszczenia torów kolejowych. Wg Gdulewskiego w Centralnym Laboratorium Uzbrojenia wytworzono: 200-400 granatów, ok. 30 tys. kolców przeciwtransportowych, 40 kompletów zwykłych kluczy do rozkręcania szyn, ok. 60 zestawów kluczy zapadkowych. Ciągły brak środków finansowych uniemożliwił zakupy materiałów i produkcję broni.

Od połowy 1943 r. rozpoczął szkolenia pirotechniczne dowódców grup partyzanckich. Nawiązał współpracę z Władysławem Pankowskim z AK, z którym razem pracował w Forcie Bema, wymieniano się częściami i przyrządami pomiarowymi.

Od 1 sierpnia 1944 r. uczestniczył w Powstaniu Warszawskim. Kierował budową barykad i układaniem pól minowych. Po kapitulacji Warszawy 5 października wyszedł wraz z oddziałami powstańczymi. Trafił do oflagu Łambinowice (Lamsdorf) pod Opolem. Stamtąd przewieziono go do Gross-Born (Borne-Sulinowo). 27 stycznia 1945 r. Niemcy zarządzili dla więźniów tzw. marsz śmierci, w wyniku którego wielu z nich zginęło. Na terenie Niemiec wojska brytyjskie w dniu 9 maja 1945 r. uwolniły pozostałych przy życiu więźniów, w tym Gdulewskiego. Do Warszawy powrócił 10 lipca 1945 r.

W latach 1945‑1970 pracował przy odbudowie i rozbudowie przemysłu, zajmując odpowiedzialne stanowiska. Od 10 sierpnia 1945 r. do końca sierpnia 1947 r. był głównym inspektorem kontroli w Centralnym Zarządzie Przemysłu Zbrojeniowego. Następnie przez kilka lat był dyrektorem naczelnym Zakładów Sprzętu Transportowego. We wrześniu 1949 r. wystąpił z wnioskiem o nadanie mu stopnia inżyniera, uzasadniając to przeszło dwudziestoletnią praktyką zawodową. Dyplom inżyniera mechanika w zakresie obróbki mechanicznej metali nadała mu 14 listopada 1950 r. Państwowa Komisja Weryfikacyjno-Egzaminacyjna przy PW. Pracował także w Instytucie Organizacji Przemysłu Maszynowego na stanowisku głównego technologa. Przez 6 kadencji pełnił obowiązki prezesa ZG Polskiego Związku Motorowego, a także przez wiele lat był członkiem ZG Związku Zawodowego Metalowców. Na emeryturę przeszedł na początku 1971 r. Był członkiem PPR, a od 1948 r. PZPR; w latach 1947‑1949 wchodził w skład Komitetu Warszawskiego PPR/PZPR.

W działalności stowarzyszeniowej szczególnie związał się ze Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Mechaników Polskich. W latach 1946‑1951 pełnił funkcję wiceprezesa Zarządu Głównego SIMP, uczestnicząc w odbudowie i konsolidacji działalności Stowarzyszenia po II wojnie światowej. Następnie, w latach 1952‑1953, był prezesem Zarządu Głównego SIMP, kierując organizacją w okresie intensywnego rozwoju struktur stowarzyszeniowych oraz umacniania współpracy środowiska inżynierskiego z przemysłem. Po zakończeniu kadencji prezesa objął stanowisko sekretarza generalnego Zarządu Głównego SIMP, które sprawował przez blisko dwie dekady (1953‑1971). W uznaniu zasług został uhonorowany godnością Członka Honorowego SIMP.

• Wieloletni konstruktor i organizator produkcji w polskim przemyśle zbrojeniowym.
• Opracowywał nowe sprawdziany, narzędzia i urządzenia technologiczne oraz organizował produkcję zapalników i granatów.
• W czasie II wojny światowej organizator i dowódca Centralnego Laboratorium Uzbrojenia Gwardii Ludowej/Armii Ludowej (1942‑1944).
• Kierował produkcją konspiracyjnego uzbrojenia, m.in. granatów, min, bomb walizkowych, butelek zapalających i sprzętu dywersyjnego; szkolił oddziały partyzanckie z zakresu materiałów wybuchowych i pirotechniki.
• Uczestnik Powstania Warszawskiego - kierował budową barykad i organizacją pól minowych.
• Po 1945 r. współtworzył odbudowę i rozwój polskiego przemysłu.
• Wieloletni działacz Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich (SIMP): wiceprezes Zarządu Głównego (1946‑1951), prezes (1952‑1953) oraz sekretarz generalny (1953‑1971), współtwórca powojennego rozwoju organizacji.

• Medal za Warszawę (1945)
• Złoty Krzyż Zasługi (1946)
• Krzyż Partyzancki (1946)
• Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (1947)
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1961)
• Order Sztandaru Pracy II klasy (1972)
• Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974).

• Ojciec: Ignacy
• Matka: Michalina z Rutkowskich
• Żona: Antonina Nawrocka - córka Wanda Jadwiga
• Żona: Ireną Łuczak z domu Ławniczak

Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwat. C-31-2-5).