Stanisław Olszewski (Kościesza-Olszewski)

inż. Stanisław Olszewski (Kościesza-Olszewski)

Zawód
Mechanik
Data i miejsce urodzenia
6 stycznia 1852 r., Warszawa
Data i miejsce śmierci
15 lipca 1898 r., Giessen (Niemcy)

Wybitny inżynier i przemysłowiec. Współtwórca spawania łukowego metali, współwłaściciel pierwszych na świecie patentów dotyczących tej metody spawania.

Edukacja i przygotowanie zawodowe

Po ukończeniu szkoły średniej rozpoczął studia w Szkole Głównej Warszawskiej, a po jej zamknięciu (1869 r.) i przekształceniu w Cesarski Uniwersytet Warszawski przeniósł się do Liége, gdzie na Wydz. Mechanicznym l'Ecole des Arts et Manufactures et des Mines, wchodzącej w skład tamtejszego uniwersytetu, uzyskał w VIII.1875 r. dyplom inż. mechanika.

Działalność zawodowa i naukowa

Po studiach wrócił do Warszawy i podjął pracę w Akcyjnym Towarzystwie Przemysłowym Zakładów Mechanicznych „Lilpop, Rau i Loewenstein". Wkrótce po tym wyjechał do Petersburga, gdzie objął stanowisko generalnego przedstawiciela tej firmy na teren całej Rosji. Po jakimś czasie został też sekretarzem generalnym trzech, największych w ówczesnej Rosji, syndykatów: wagonowego, szynowego oraz akcesoriów kolejowych, oprócz tego założył i prowadził własne biuro techniczne, w którym przez pewien okres, jako sekretarz, był zatrudniony student Jan Zawidzki, późniejszy prof. Politechniki Warszawskiej. Być może w związku z działalnością tego biura nawiązał kontakt, a następnie współpracę z rosyjskim wynalazcą N. N. Benardosem. Następstwem tego było wspólne przez Olszewskiego i Benardosa opatentowanie w wielu krajach, „procesu obróbki metali, zwanego Elektrohefest, za pomocą bezpośredniego działania prądu elektrycznego” (nazwa „Elektrohefest" była związana z wyrazem „Hefestos", będącym XIX-w. formą imienia Hefajstosa, greckiego boga kowali). Istotą tego wynalazku było wykorzystanie łuku elektrycznego do spajania metali. Pierwszy patent na ten wynalazek został wydany we Francji - 10 października 1885 r. i ten dzień jest obecnie w całym świecie uznawany za datę narodzin spawania łukowego. Następne patenty udzielono w: Belgii (1885), W. Brytanii (1885), Niemczech (1885), Szwecji (1885), Rosji (1886), Włoszech (2 patenty -1887), Austro-Węgrzech (1887), USA (1887), Hiszpanii (3 patenty -1887). Prawdopodobnie patent uzyskano także w Danii.

W 1885 r. wszedł w skład zarządu, świeżo powołanego w Petersburgu Towarzystwa „Elektrohefest", którego celem miało być eksploatowanie wynalazku i promowanie go w kraju oraz zagranicą. Najprawdopodobniej z jego inspiracji już w 1887 r. wprowadzono spawanie łukowe w warszawskiej fabryce Akcyjnego Towarzystwa „Lilpop, Rau i Loewenstein", która w ten sposób znalazła się w światowym gronie firm, przodujących w produkcyjnym wykorzystaniu tej nowej metody technologicznej. Z racji pełnionych funkcji oraz prowadzenia własnego biura technicznego uzyskiwał ogromne dochody, dzięki którym nabył kilka nieruchomości (kamienic) w Petersburgu. Część z tych dochodów wydawał na działalność charytatywną, prowadzoną przez jego żonę w ramach Rzymskokatolickiego Towarzystwa Dobroczynności, działającego przy petersburskim kościele św. Katarzyny. Wspomagał również polską młodzież kształcącą się w szkołach i uczelniach w Petersburgu.

Działalność w SIMP

Patron Sekcji Spawalniczej SIMP.

Osiągnięcia

  • Generalny przedstawiciel zakładów „Lilpop, Rau i Loewenstein” na całą Rosję.
  • Pełnił funkcję sekretarza generalnego syndykatów: wagonowego, szynowego i akcesoriów kolejowych.
  • Założył i prowadził własne biuro techniczne w Petersburgu.
  • Wspólnie z N. N. Benardosem wynalazł i opatentował metodę spawania łukowego metali „Elektrohefest”. Uzyskał pierwszy patent na tę metodę 10 października 1885 r. we Francji.
  • Przyczynił się do opatentowania wynalazku w wielu krajach, m.in. Belgii, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Rosji, USA, Włoszech i Austro-Węgrzech.
  • Współtworzył rozwój spawania łukowego - technologii uznawanej za początek współczesnego spawalnictwa.
  • W 1885 r. został członkiem zarządu Towarzystwa „Elektrohefest”, zajmującego się wdrażaniem wynalazku.
  • Doprowadził do wprowadzenia spawania łukowego w fabryce „Lilpop, Rau i Loewenstein” w Warszawie w 1887 r.
  • Umieścił warszawską fabrykę w gronie światowych zakładów wykorzystujących nowoczesną technologię spawania.

Upamiętnienie i dziedzictwo

W stulecie opatentowania spawania łukowego, na jego grobie została umieszczona tablica pamiątkowa, ufundowana staraniem Zarządu Sekcji Spawalniczej SIMP, a od 1987 r. (w stulecie pierwszego zastosowania spawania łukowego w Polsce) Zarząd tej sekcji przyznaje zasłużonym spawalnikom (polskim i zagranicznym) medal im. inż. Stanisław 0lszewskiego.

Życie prywatne i rodzina

  • Ojciec: Antoni
  • Matka: Kamila ze Starczewskich
  • Żona: Bronisława z Leśniewskich
  • Dzieci: Antoni Stanisław (ur. 1879), Bronisław Wacław (ur. 1880), Cecylia (ur. 1883), Wojciech (ur. 1886)

Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, w rodzinnym grobowcu (kw. 50-1-15).

Przypisy i bibliografia

 „Prz. Spawalnictwa" 1986 nr 1 (Buczyński L.), nr 6 (Królikowski L.); „Technika i Nauka" (Londyn) 1989 nr 59 (Płoszajski J.); „Kraj" 1887 nr 46, 1889 nr 6, 1898 nr 4, 20; „Elektrotechnische Zeitschrift" 1890 nr 49 (Rühlmann R.); Benardos N. N.: Naucznyje techniczeskije izobretanija i projekty. Izbrannyje trudy, Kijew 1982; Cm. Powązkowski w Warsz., W. 1984; Korboński S.: Pol. Państwo Podziemne, Bydg. (bieżący rok wyd.); Piłatowicz J.: Dzieje elektryfikacji Warsz., W. 1984; Wierzbicki A.: Wspomnienia i dok. (1877‑1920), W. 1957; Zawidzki J.: Wspomnienia, W. 1934; The Welding lnstitute. The Centenary of Modern Welding 1885‑1985, Londyn 1985; Dok. i mat. Arch. Pol. Podziemnej, W. 1993; Arch. „Prz. Spawalnictwa" - kopie dok.: Kopie dok. z Arch. Państw. Muz. Oświęcim-Brzezinka- w posiadaniu autora; Kopia patentu austr. - w posiadaniu autora; Inf. uzysk. przez autora z arch. Uniw. w Liége.

Opracowanie:
Jacek Lassociński
Tom 7 SBTP, s. 115

Zgłoś błąd / uzupełnienie w biogramie