Władysław Jan Kozłowski

inż. Władysław Jan Kozłowski

Najważniejsza funkcja w SIMP
Prezes SIMP
Zawód
Mechanik
Data i miejsce urodzenia
25 grudnia 1890 r., Łódź
Data i miejsce śmierci
12 stycznia 1974 r., Warszawa

Inżynier mechanik, organizator przemysłu maszynowego, Prezes SIMP.

Edukacja i przygotowanie zawodowe

Po ukończeniu Łódzkiej Szkoły Rękodzielnictwa Przemysłowego w 1910 r., rozpoczął studia w Warszawskim Instytucie Politechnicznym im. cara Mikołaja II, które przerwał wybuch I wojny światowej. W latach 1914‑1915 zarabiał na utrzymanie udzielaniem lekcji z matematyki i fizyki. Od 1916 r. podjął pracę w Towarzystwie Akcyjnym J. John w Łodzi na stanowisku pomocnika inż. ruchu. W 1919 r. ponownie podjął studia na Wydziale Budowy Maszyn i Elektrotechniki Politechniki Warszawskiej, kończąc go w październiku 1920 r. Podczas studiów związał się naukowo z prof. Henrykiem Mierzejewskim. Już jako student pomagał Mierzejewskiemu w 1920 r. w pokonaniu trudności przy uruchamianiu produkcji w Fabryce Karabinów w Warszawie, zwłaszcza przy organizacji narzędziowni, w której jako szef zastosował najnowsze osiągnięcia amerykańskiej techniki i organizacji produkcji. 

Działalność zawodowa i naukowa

W zorganizowanym przez Mierzejewskiego Laboratorium Obróbki Metali na Politechnice Warszawskiej pełnił funkcję asystenta od 1 czerwca 1922 r. do 1 marca 1923 r. Przez kilka miesięcy (1 stycznia - 1 sierpnia 1925 r.) był pierwszym kierownikiem Fabryki Sprawdzianów w Warszawie. W drugiej połowie lat 20-tych był doradcą technicznym w Departamencie X Przemysłu Wojennego Ministerstwa Spraw Wojskowych. Na początku lat 30-tych kierował Polskimi Zakładami Lotniczymi na Okęciu w Warszawie, w 1934 r. został dyrektorem Zakładów Mechanicznych w Starachowicach (były one częścią Starachowickich Zakładów Górniczych); przeprowadził w nich reorganizację i modernizację narzędziowni, która zaczęła zaspokajać potrzeby całego przedsiębiorstwa. Jednak wskutek konfliktu na tle polityki personalnej wiosną 1935 r. odszedł ze Starachowic i zimą t.r. objął funkcję dyrektora administracyjno-handlowego w pruszkowskiej fabryce Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki (pełnił ją do wybuchu II wojny światowej), przyczyniając się do rozwoju w niej produkcji zbrojeniowej, zwłaszcza armat przeciwpancernych 37mm na licencji Boforsa, za co otrzymał w 1936 r. Złoty Krzyż Zasługi. W 1939 r. zaproponowano mu objęcie posady dyrektora Państwowej Wyższej Szkoły Budowy Maszyn i Elektrotechnicznej w Pozniu; nie objął jej jednak wobec perspektywy otrzymania ważnego stanowiska w przemyśle samochodowym, co uniemożliwił wybuch II wojny światowej.

W pierwszych latach po II wojnie światowej, jako wybitny specjalista w zakresie obrabiarek do metali, dostał zlecenie od nowych władz w Polsce na dokonywanie zakupów obrabiarek na licytacjach w Wielkiej Brytanii.  Były to maszyny znanych producentów amerykańskich, często nowe lub mało używane, pracujące podczas II wojny dla celów militarnych. Sprawozdania z tych zakupów otrzymywało w latach 1947‑1948, wydzielone z przemysłu obrabiarkowego, Centralne Biuro Obrotu Maszynami w Warszawie, które utworzyło w tym celu centralny magazyn obrabiarek w pustych po wojnie halach b. fabryki Herman Göring Werke w Jelczu (później powstały tu Jelczańskie Zakłady Samochodowe). Kierowano tu nie tylko wszystkie zakupione w Wielkiej Brytanii obrabiarki, ale również obrabiarki z darów UNRRA, z reparacji wojennych, demobilu, rewindykacji itp. Po zakończeniu tej akcji w 1949 r. został zatrudniony w Centralnym Biurze Obrotu Maszynami na stanowisku zastępcy dyrektora, które sprawował również po przekształceniu tego Biura w Centralny Zarz. Gosp. Maszynami, podległy bezpośrednio Państw. Kom. Planowania Gospodarczego. Nadzorował m.in. sprawy kontroli zapotrzebowań na obrabiarki do obróbki wiórowej i plastycznej, sprawy rozdzielnictwa tych maszyn, zarówno z produkcji krajowej, jak i z importu oraz używanych. Wprowadził: system bilansowania rocznych przychodów i rozchodów obrabiarek, umożliwiający realne planowanie produk. kraj. i importu uzupełniającego; kontrolę wykorzystywania obrabiarek w przem., kontrolę indywidualnych wniosków importowych obrabiarek, obejmującą też zakres wyposażeń specjalnych.
Utrzymywał też stały kontakt z Pol. Warsz. w zakresie śledzenia postępu techn. w obróbce metali. W 1951 r. zorganizował półroczny Kurs Inspektorów Odbioru Obrabiarek przy Centralnym Biurze Obrotu Maszynami o poziomie wyż., zatwierdzony przez Centralny Urz. Szkolenia Zaw. Kierownikiem Kursu był Stanisław Płużański - prof. obróbki metali Pol. Warsz. Zarówno wykłady, jak i zajęcia praktyczne prowadzili prof. Pol. Warsz. Absolwenci Kursu byli pierwszymi po wojnie odbiorcami importowanych obrabiarek, kontrolowali też przed wysyłką za granicę pol. obrabiarki. Niektórzy absolwenci zatrudnieni zostali później przez specjalistyczne Przeds. Rzeczoznawstwa i Kontroli Towarów w Obrocie Międzynar. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością POLCARGO. W 1955 r. Centralny Zarz. Gosp. Maszynami zlikwidowano i przeszedł na emeryturę.
Jego wiedzę jako rzeczoznawcy, wykorzystywano od 1960 r. w przemyśle okrętowym, m.in. na zlecenie Zjedn. Przem. Okrętowego kontrolował technologię produkcji iluminatorów i okien w Gdańskiej Fabryce Maszyn i Odlewni, przedkładając propozycje usprawnienia tej produkcji. W oparciu o te doświadczenia był inicjatorem i współred. w l. 60-tych kolumny „Z produkcji zakładów krajowych”, w „Prz. Mechanicznym”, uwzględniając m.in. nowości w zakresie wyposażenia okrętowego. Był członkiem honorowym komitetu redakcyjnego tego czasopisma.

Działalność w SIMP

Aktywnie działał w Stowarzyszeniu Techników Polskich w Warszawie (STP), w 1924 r. wchodził w skład Zarządu Koła Mechaników, a w drugiej połowie lat 20-tych Komitetu Kwalifikacyjnego, rozpatrującego zgłoszenia kandydatów na członków STP. W 1926 r. znalazł się wśród członków założycieli SIMP, zorganizował (1926 r.) sekcję warsztatową w tym stowarzyszeniu, której przewodniczył w latach 1935‑1936. Brał aktywny udział w zjazdach Stowarzyszeniu Inżynierów Mechaników Polskich. W latach 1926‑1929 i 1934‑1939 był członkiem Zarządu, zaś w latach 1937‑1939 prezesem SIMP. Z racji sprawowania tej ostatniej funkcji wszedł w skład Komitetu Honorowego Pierwszego Polskiego Kongresu Inżynierów we Lwowie w 1937 r.

Po wybuchu II wojny światowej przedostał się do Francji, gdzie przy Związku Polaków we Francji, wspólnie z W. Wierzejskim założył Stowarzyszenie Inżynierów i Techników na Emigracji z siedzibą w Marsylii, obejmując w nim funkcję wiceprezesa.
Jako były prezes SIMP brał czynny udział w sesjach, poświęconych działaczom SIMP, np. w 1959 r. prof. H. Mierzejewskiemu. Wcześniej w 1955 r. wziął udział w uroczystości z okazji wydania 20 roczników „Przeglądu Mechanicznego”. W 1959 r. był współorganizatorem powołania Branżowej Komisji Rzeczoznawców ds. Jakości Wyrobów Metalowych i Blaszanych Trwałego i Powszechnego Użytku, powołanej przez Ministra Handlu Wewnętrznego.

Osiągnięcia

  • Współorganizował uruchomienie produkcji i nowoczesnej narzędziowni w Fabryce Karabinów w Warszawie, wdrażając innowacyjne metody organizacji produkcji
  • Przeprowadził reorganizację i modernizację Zakładów Mechanicznych w Starachowicach, znacząco zwiększając ich możliwości produkcyjne
  • Przyczynił się do rozwoju polskiego przemysłu zbrojeniowego poprzez uruchomienie produkcji armat przeciwpancernych 37 mm na licencji Boforsa w Stowarzyszeniu Mechaników Polskich z Ameryki
  • Był współzałożycielem Stowarzyszenia Inżynierów Mechaników Polskich (SIMP) oraz jego prezesem w latach 1937‑1939
  • Po II wojnie światowej kierował zakupami nowoczesnych obrabiarek dla odbudowującego się przemysłu polskiego oraz stworzył system ich planowania i racjonalnej dystrybucji
  • Wprowadził system bilansowania zapotrzebowania na obrabiarki, usprawniając planowanie produkcji krajowej i importu
  • Zorganizował pierwszy powojenny kurs kształcący inspektorów odbioru obrabiarek, podnosząc kwalifikacje specjalistów polskiego przemysłu
  • Był cenionym rzeczoznawcą przemysłu maszynowego i okrętowego oraz inicjatorem popularyzacji nowoczesnych rozwiązań technicznych na łamach „Przeglądu Mechanicznego”

Odznaczenia i wyróżnienia

  • Złoty Krzyż Zasługi (1936)

Życie prywatne i rodzina

  • Ojciec: Leonard
  • Matka: Helena
  • Żona: Stefania Ryzińska

Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim (Kw. 235-3-17).

Przypisy i bibliografia

Księga inż. mech. pol., W. 1935; Lista inżynierów mechaników polskich, W. 1938; Pol. Warsz. Plan wykładów i skład osobowy' w roku nauk. 1922/23; „Prz. Techniczny” 1925 nr 7 s. 116; „Wiadomości Zw. Polskich Zrzeszeń Technicznych” 1926 nr 4-5 s. B-23, 1927 nr 3 s. B-22, 1928 nr 3 s. 13-22; „Wiadomości SIMP” 1934 nr 6, 1935 nr 7; Pierwszy Polski Kongr. Inż. we Lwowie 12-14 IX 1937. Przewodnik kongr., W. 1937, s. 10; Księga SIMP. Pół wieku działalności mech. pol. w przem., W. 1963, s. 127, 176, 184, 266 (fot.); „Mechanik” 1959 nr 7; Pol. Warsz. 1915‑25, W. 1925; „Budujemy Samochody” 1978 nr 45, 1979 nr 3; Piłatowicz J.: SIMP w XX-leciu międzywojennym (1926‑39), W. 1993; Arch. Studenckie Pol. Warsz., sygn. 3707 — Kozłowski Władysław Jan (fot.); CAW, PWU, sygn. 68, Sprawozdanie PWU za rok 1930; Tamże, sygn. 7, Notatka na temat Fabr. Karabinów w Warsz. (bez daty); CAW, Wytwórnie prywatne, Stow. Mech. Polskich z Ameryki, sygn. 31; CAW, Dep. Przem. Wojennego Min. Spraw Wojsk. 1923‑27, sygn. 8; AAN, MWRiOP, sygn. 3654 — Kozłowski Władysław; Inf. Witolda Grabskiego.

Opracowanie:
Witold Grabski Józef Piłatowicz
Tom 8 SBTP, s. 46

Zgłoś błąd / uzupełnienie w biogramie