prof. dr hab. inż. Zbigniew Mieczysław Muszyński

Zbigniew Mieczysław Muszyński urodził się 18. stycznia 1912 r. w Dominikowicach (pow. Gorlice, woj. małopolskie), syn Mieczysława i Matyldy z Kretów, nauczycieli w szkole wiejskiej. Po ukończeniu gimnazjum i szkoły przemysłowej w Gorlicach, jako stypendysta Ligi Obrony Powietrznej Państwa, studiował w latach 1929‑32 we Francji, gdzie uzyskał dyplom inżyniera w specjalności lotniczej z wyróżnieniem na Wydziale Lotniczym Szkoły Technicznej (Institut Moderne Polytechnique) w Paryżu. 

Pracę zawodową rozpoczął w Fabryce Samolotów „E. Plage i T. Laśkiewicz” w Lublinie (listopad 1932-listopad 1933), gdzie specjalizował się w konstrukcji łóż silnikowych do samolotów R.XIII, R.XIV, R.XVI i R.XX. Następnie przeniósł się do Towarzystwa Starachowickich Zakładów Górniczych (listopad 1933-listopad 1936) na stanowisko st. konstruktora narzędzi, przyrządów i sprawdzianów produkcji artyleryjskiej. Przez krótki okres (luty 1936 -kwiecien 1937) pełnił początkowo podobną funkcję, po czym awansował na kierownika biura konstrukcyjnego artyleryjskiego w pruszkowskiej fabryce obrabiarek Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki. Następnie do wybuchu II Wojny Światowej (kwiecień 1937-wrzesień 1939) pracował w Państwowych Zakładach Lotniczych - Wytwórnia Płatowców Nr I Okęcie-Paluch w Warszawie, gdzie jako konstruktor opracował projekt szybowca i urządzenie zwiększające sprawność śrub napędu statków i łodzi motorowych. Kierował też grupą konstruktorów przygotowującą oprzyrządowanie produkcji samolotów PZL-Łoś i PZL-Jastrząb. Opracował, począwszy od założeń wstępnych, aż do szczegółowego projektu wykonawczego, projekt warsztatów mechanicznych i narzędziowni, zrealizowany po II wojnie światowej w Loweczu (Bułgaria). W okresie okupacji przez pierwsze miesiące nie pracował, wkrótce został zatrzymany w łapance i przymusowo zatrudniony jako asystent  warsztatowy ww. fabryki pruszkowskiej, następnie był dyrektorem technicznym w fabryce obrabiarek „Pionier” w Warszawie.

W lutym 1945 r. zgłosił się do powstających władz, które zleciły mu uruchomienie byłych Zakładów Mechanicznych „Wilhelma Döringa” przy ul. Okopowej 19 w Warszawie (przed II wojną światową była to firma „S. Kleiman i Synowie Fabr. Aparatów Elektrycznych”), produkująca aparaty wysokiego i niskiego napięcia, zaś w lipcu 1945 r. skierowano go na Śląsk, gdzie jako naczelny dyr. zakładów „M. Josephy” (wkrótce przemianowanych na Fabrykę Maszyn Włókienniczych „Befama”) w Bielsku uruchomił je w szybkim tempie i rozpoczął produkcję maszyn włókienniczych. W fabryce tej w 1947 r. skonstruował tokarkę do metali, która weszła do seryjnej produkcji. Zorganizował także gimnazjum (którego był dyrektorem) i liceum mechaniczne. W Bielsku zajmował się lotnictwem, współorganizował Aeroklub Bielsko-Bialski i ukończył Cywilną Szkołę Pilotów 
i Mechaników Ministerstwa Komunikacji. Od 1947 r. prowadził wykłady zlecone z zakresu organizacji zakładów przemysłowych w Wyższym Studium Nauk Społeczno-Gospodarczych w Katowicach, a jednoczenie wykładał w Centralnym Studium Kontroli Ekonomicznej w Katowicach. Po trzech latach pobytu w Bielsku powołano go w 1948 r. na stanowisko dyr. socjalnego w Centralnym Zarządzie Przemysłu Metalowego w Warszawie; wprowadził tu technicznie uzasadnione normy do przemysłu metalowego i przygotował projekt umowy dla tej gałęzi przemysłu. Był równocześnie członkiem Komitetu Metalowego Komisji Przemysłowej w Biurze Współpracy Przemysłowej Ministerstwa Przemysłu i Handlu. 15. marca 1949 r. uzyskał nominację na prezesa Urzędu Patentowego PRL i był nim do 30. września 1963 r. Jednocześnie pełnił w latach 1952‑1955 funkcję dyrektora Departamentu Techniki w Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. W latach 50-tych pełnił wiele różnych funkcji społecznych, m.in. członka rad naukowych: Centralnego Instytutu Ochrony Pracy w Warszawie, Instytutu Ekonomiki i Organizacji Przemysłu w Warszawie, Centralnego Instytutu Dokumentacji Naukowo-Technicznej w Warszawie, Instytutu Obrabiarek i Narzędzi w Warszawie, Instytutu Technologii Drewna w Poznaniu (przewodniczący); przewodniczący Głównej Komisji Postępu Technicznego NOT, członek Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej dla Pracowników Nauki w Warszawie, członek Rady Czytelnictwa i Książki przy Radzie Ministrów, konsultant prezesa Komitetu Nagród Państwowych w dziale nauki 
i postępu technicznego, członek Rady Programowej przy Państwowych Wydawnictwach Technicznych w Warszawie, członek Komitetu Budowy Maszyn PAN.

Od 1. października 1951 r. pracował na pełnym etacie w Szkole Głównej Gospodastwa Wiejsckiego, początkowo jako kontraktowy zastępca profesora w Katedrze Maszynoznawstwa Ogólnego Wydziału Technologii Drewna i kierownik Zakładu Maszynoznawstwa Ogólnego na tymże wydziale. W grudniu 1954 r. Centralna Komisja Kwalifikacyjna dla Pracowników Nauki przyznała Zbigniewowi Muszyńskiemu tytuł profesora nadzwyczajnego., a w 1962 r. profesora zwyczajnego. Stopień doktora nauk technicznych uzyskał w 1957 r. na podstawie rozprawy p.t. „Niektóre cechy charakterystyczne wynalazczości na ziemiach polskich”, napisanej pod kierunkiem prof. Tadeusza Orlicza, a obronionej na Wydziale Technologii Drewna SGGW. Był to pierwszy doktorat na tym wydziale. Habilitował się na Wydziale Technologii Drewna Wyższej Szkoły Rolniczej w Poznaniu w 1970 r. (stopień naukowy dr. hab. nauk techn. w zakresie mechanicznej technologii drewna zatwierdził minister oświaty i szkolnictwa wyższego w styczniu 1971 r.), na podstawie pracy pt. „Studium rozwoju techniki w służbie rolnictwa”.

W Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego pełnił wszystkie najważniejsze funkcje administracyjne: dziekana Wydziału Technologii Drewna (1952‑54, 1955‑57, 1958/59, 1964/65) - na stanowisku tym przeciwstawił się w latach 50-tych dążeniu do osiągnięcia zwiększonej efektywności nauczania kosztem poziomu wykształcenia absolwentów, wniósł duży wkład w przygotowanie i ostateczne ukształtowanie planów naukowych i szczegółowych programów nauczania oraz przekształcenie studiów 3-letnich w 5-letnie. W latach 1951‑70 kierował Katedrą Maszynoznawstwa Ogólnego, a po reorganizacji katedr w 1970 r. został dyrektorem Instytutu Podstaw Techniki na Wydziale Technologii Drewna. Pełnił te funkcje do momentu przejścia na emeryturę 30. października 1977 r.

Kierowane przez Zbigniewa Muszyńskiego katedra i instytut zajmowały się analizą aktualnych potrzeb remontowych parku maszynowego, badaniem defektoskopowym sprzętu technicznego i urządzeń w zakładach płyt wiórowych i pilśniowych oraz przemyśle sklejkowym, opracowano metodę racjonalnego doboru paliw i energii dla celów bytowych 
i produkcyjnych gospodarstw wiejskich, prowadzono analizę współzależności wzrostu produkcji rolniczej od rodzaju i ilości zużytej energii, rentgenograficzną analizę struktury różnych gatunków drewna, badano podstawowe właściwości cieplne i palne tworzyw drzewnych i materiałów nierdzewnych stosowanych w przemyśle drzewnym, opracowano modernizację szeregu cieplnych urządzeń technologicznych, wdrożono nowe energooszczędne technologie oraz metodę obliczeń modernizacji terenowej elektroenergetycznej sieci rozdzielczej z wspomaganiem komputerowym. Zbigniew Muszyński pełnił funkcję prorektora (1962‑69) i rektora (1969‑75) SGGW.

Na dorobek naukowy Zbigniewa Muszyńskiego składa się ok. 160 publikacji. Początkowo jego zainteresowania koncentrowały się na problemach wynalazczości, czemu poświęcił rozprawę doktorską pt. „Niektóre cechy charakterystyczne wynalazczości na ziemiach polskich”, której dwa wydania książkowe ukazały się w latach 1956‑57. Przeprowadził w nim analizę opatentowanych wynalazków i zarejestrowanych wzorów użytkowych na ziemiach polskich w XX w., zasady ich prawnej ochrony oraz współpracy międzynarodowej w tym zakresie. Natomiast problemy ochrony własności przem. w XIX 
i XX w. omówił w książce „Próba analizy i syntezy niektórych zagadnień ochrony własności przemysłowej” (W. 1959), zamieścił w niej m.in. konwencje międzynarodowe o ochronie własności przemysłowej. Wynalazczości w Polsce i innych krajach, głównie socjalistycznych, poświęcił liczne art. publikowane w latach 50-tych na łamach: „Wiadomości Urzędu Patentowego”, „Mechanika”, „Ekonomiki i Organizacji Pracy”, „Przeglądu Wynalazczości” 
i „Przeglądu Mechanicznego”.

Po podjęciu pracy w SGGW skupił się głównie na badanich i dydaktyce. Wobec braku odpowiednich podręczników, poświęcił się opracowywaniu skryptów przeznaczonych dla studentów wydziałów technologii drewna wyższych szkół rolniczych. Pierwszy to „Wybrane działy: z technologii materiałów”: Cz. I „Wstęp do metaloznawstwa i metalurgii” (W.L. 1954), Cz. II „Spawalnictwo-Odlewnictwo” (Ł.W. 1956), Cz. III „Obróbka plastyczna metali” (Ł.-W. 1958), Cz. IV „Zarys obróbki skrawania metali” (Ł.W. 1965). Jego rozszerzoną wersją była „Technologia metali. Wybrane działy” t. I-II (W. 1968), a zwieńczeniem obszerny (ok. 700 stron) podręcznik „Zarys technologii metali” (W. 1974, 1978, 1984), wyróżniony dwukrotnie (1975,1979) indywidualną nagrodą I stopnia ministra nauki, szkolnictwa wyższego i techniki. W roku 1979 uzyskał nagrodę za książkę „Niektóre aspekty rewolucji naukowo-technicznej. Wprowadzenie do dyskusji seminaryjnej”. Przedstawił w niej, w syntetycznej formie relacje między nauką i techniką, ich rolę w rolnictwie od czasów prehistorycznych do współczesności, wpływ rewolucji naukowo-technicznej na społeczeństwo, technikę, zanieczyszczenie środowiska, powstawanie filozofii techniki.

Sporo uwagi poświęcał organizacji i reformie studiów. Na początku lat 60-tych wchodził w skład Resortowej Komisji Programowej Wyższych Szkół Rolniczych przy Ministrze Szkolnictwa Wyższego, przewodnicząc Zespołowi Technologii Drewna. Pokłosiem prac w tej komisji była książka „Reforma studiów w wyższych szkołach rolniczych”. Zbigniew Muszyński był autorem części wstępnej - ogólnej i redaktorem cz. II - szczegółowej. Opublikował wiele artykułów dotyczących działalności stowarzyszeń naukowo-technicznych na łamach: „Samorządu Robotniczego”, „Przeglądu Technicznego”, „Przeglądu Mechanicznego”, „Mechanika” i „Życia Szkoły Wyższej”.

Spośród innych publikacji na uwagę zasługują: referat p.t. „Przyczynek do analizy ruchów roboczych”, przygotowany w ramach prac Podsekcji Nauk Ekonomicznych na I Kongres Nauki Polskiej (1951), „Części maszyn w świetle literatury patentowej” (W. 1954), „Nowa technika a polskie rolnictwo” (W. 1960) - elaborat napisany w języku angielskim dla The Pensylvania State University College of Agricultture. Istotne miejsce w dorobku naukowym Muszyńskiego zajmowały recenzje, zwłaszcza prac będących podstawą do awansów na stopnie naukowe. Napisał ok. 170 recenzji, przy czym 48 dot. rozpraw doktorskich, 10 habilitacyjnych, 21 dorobku na stanowisko docenta, 14 na prof. nadzw., 10 prof. zw. i 2 dr. h. c. Wypromował 4 doktorów.

Jego działalność społeczna i naukowa poza uczelnią była niezwykle szeroka i wielowątkowa. Począwszy od 1961 r. był organizatorem, a przez trzy kadencje (w latach 60-tych i 70-tych) pełnił funkcję przewodniczącego i zastępcę przew. Komitetu Technologii Drewna PAN, a od 1977 r. jego honorowego przewodniczącego W latach 60-tych był wiceprzewodniczącym Komitetu Budowy Maszyn PAN i Komitetu Międzyresortowej Koordynacji Rolniczych i Leśnych Badań Naukowych przy Wydziale V PAN. Przez wiele lat pełnił funkcję członka prezydium Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego i przewodniczył Sekcji Studiów Rolnych oraz Zespołowi ds. Energetyzacji Rolnictwa i Wsi, Komitetu ds. Rolniczych Zakładów Doświadczalnych. Działał w wielu innych instytucjach, był m.in. członkiem rad naukowych: Instytutu Technologii Drewna w Poznaniu, Centralnego Instytutu Informacji Naukowo-Technicznej i Ekonomicznej w Warszawie; członkiem Komitetu do Spraw Techniki w Warszawie, członkiem Rady Naukowo-Technicznej przy Domu Techniczno-Handlowym w Warszawie (1961), przewodniczącym Zespołu Problemowego ds. Wynalazczości przy Komitecie do Spraw Techniki (1963), członkiem Rady Wynalazczości przy Urzędzie Patentowym PRL (1963), członkiem Rady Naukowo-Technicznej przy ministrze leśnictwa i przem. drzewnego (1964‑74), przewodniczącym Branżowej Komisji Oceny Maszyn i Sprzętu Rolniczego przy Biurze Znaku Jakości (1964), członkiem prezydium Podkomitetu Nauki i Postępu Technicznego Komitetu Nagród Państwowych (1965), członkiem Rady Nauki i Techniki przy Komitecie Nauki i Techniki.

Zbigniew Muszyński był aktywnym działaczem stowarzyszeń naukowo-technicznych, w latach 1950‑52, 1961‑63 był przewodniczącym ZG SIMP, jako jeden z pierwszych został (1958) rzeczoznawcą SIMP w dziedzinie technologii budowy maszyn. W maju 1967 r. Walny Zjazd SIMP nadał mu godność członka honorowego za zasługi 
w dziedzinie nauki, szerzenia postępu technicznego i rozwoju Stowarzyszenia.

Należał do założycieli Stowarzyszenia Wynalazców Polskich, działającego w latach 1956‑60. W latach 50-tych był członkiem Rady Głównej NOT, a na przełomie lat 60-tych i 70-tych przewodniczył Komisji Historii Ruchu Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT.

• Inżynier lotnictwa
• specjalista w zakresie technologii metali
• profesor dr hab. inż. 
• członek honorowy SIMP 
• rektor Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego
• dziekan Wydziału Technologii Drewna SGGW
• prezes Urzędu Patentowego
• prezes SIMP (dwukrotnie) w latach 1950‑1952; 1961‑1963

Muszyński posiadał wiele odznaczeń i wyróżnień, m.in. Złoty Krzyż Zasługi (1946), Krzyż Kawalerski (1954), Oficerski (1957), Komandorski (1967) OOP, Order Sztandaru Pracy I kl. (1975), Medal 10-lecia (1954) i 30-lecia (1974) Polski Ludowej, Odznakę Tysiąclecia Państwa Polskiego (1966), Brązowy (1969), Srebrny (1972 i 1974) Medal Zasługi dla Obronności Kraju, tytuł Zasłużonego Nauczyciela PRL (1971), Złotą Odzn. NOT (1955), Złotą Odzn. SIMP (1959), Złotą Odzn. Zw. Zaw. Metalowców (1963); za wkład w rozwój szkolnictwa odznaki hon. „Zasłużony Białostocczyźnie” (1970) i woj. łódzkiego (1972), Złota Odzn. Hon. Tow. Przyjaźni Polsko-Radzieckiej (1972), Medal Pamiątkowy z okazji 200 rocznicy utworzenia Komisji Edukacji Narodowej (1973), Złotą Odzn. Związku Nauczycielstwa Polskiego (1974), Złotą Odzn. im. Janka Krasickiego Federacji Socjalistycznych Związków Młodzieży Polskiej (1974), Odzn. „Zasłużony Pracownik Przemysłu Spożywczego i Skupu” (1974), Odzn. Hon. „Za Zasługi w Rozwoju Woj. Poznańskiego” (1975), Złotą. Odzn. „Za Zasługi dla SGGW-AR” (1975).

Za osiągnięcia naukowe i wkład w rozwój wyższego szkolnictwa rolniczego Wyższa Szkoła Rolnicza w Poznaniu nadała (1969) Muszyńskiemu Medal Pamiątkowy z okazji 50-lecia Akademickich Studiów Rolniczych i Leśnych w Poznaniu, a w 1976 r. medal zasłużonego dla Akademii Rolniczej w Poznaniu. Był dr. h. c. Białoruskiej Akademii Rolniczej w Gorki (ZSRR) - 1975, Uniwersytetu Rolniczego w Gödöllő (Węgry) -  1979 i SGGW (1989).